మల్లా ప్రగడ రామకృష్ణ గీత(2)

 

2/1..మ.

అభిమానమ్మగు బంధనమ్మగు మదీ ఆశ్చర్య మోహమ్ముగన్

సుభమార్గమ్ముగనౌను విద్య గతిగన్ శుబ్రమ్ము దేహమ్ముగన్

ప్రభతీరే యవగాహనే వినిమయం ప్రాధాన్యతా భావమున్

అభిబద్ధుండగు కర్మతీరు యనుబంధమ్మున్ సహాయంసుధీ

పద్య విశ్లేషణం→ మనసులో ఉద్భవించే “అభిమానం”నే మన గతి నిర్ణయిస్తుంది.ఇదే మన బంధనానికి మూలం; ఆ మోహమే ఆశ్చర్యంగా మనల్ని ఆవరించి ఉంచుతుంది.→ జ్ఞానం శుభమార్గమై దారితీస్తుంది;దానిని గ్రహించిన వానికి దేహమే సుబ్రహ్మమై (దైవమయమై) మారుతుంది.→ ఉదయం రాత్రి మార్పులవలె జీవనవైచిత్ర్యం కేవలం వినిమయం (పరివర్తనము) మాత్రమే;అందులో ప్రాధాన్యం అవగాహనకే — దానిని గ్రహించిన వాడు సమదృష్టి సాధిస్తాడు.→ కర్మలతో బంధమై ఉన్నవాడికీ, అవగాహనే విముక్తి దిశగా సహాయమగుతుంది;సుధీ (జ్ఞానవంతుడు) అవగాహనతోనే కర్మను అధిగమిస్తాడు.

2/2.ఉ.

మోహము లోకతీరగుట మౌ నము మాయల మధ్య చిక్కుటే

దాహము తాత్మనమ్ముటయు ధ్యానదురాభిమనమ్ము దక్కుటే

దేహము మాయ జీవమగు దివ్యమయమ్మగు తీరు యుండగా

స్నేహము నిష్కలంకము స శీఘ్రము యాత్మ పరాత్పరా స్థితీ

పద్య విశ్లేషణ→ లోకంలో మోహం సహజం, ఎందుకంటే మనిషి మాయల మధ్య చిక్కుకొని తానే బంధితుడనని భావిస్తాడు.→ ఆధ్యాత్మిక దాహం (జ్ఞాన పిపాస) ఉన్నప్పటికీ, ధ్యానం చేయునప్పుడు “నేను ధ్యానిస్తున్నాను” అనే దురాభిమానం కలగడం మళ్లీ మాయకు లోబడటమే.→ దేహం మాయమయం, జీవత్వం అనేది భ్రమ మాత్రమే — కానీ ఆ దేహమే పరమాత్మ తేజస్సును ధరించినదే. ఇది దివ్యమైన సత్యం.→ నిష్కలంకమైన స్నేహం (అహంకార రహిత ప్రేమ) ద్వారా మన ఆత్మ పరాత్పర స్థితిని (దివ్య ఐక్యతను) త్వరగా పొందగలదు.

*****

2/3.శా.

దేహమ్మున్ స్థిరజన్మగన్ బలు కుగా దీనత్వ విచ్చిత్వమై

జే హుత్తున్ విధిహర్ష దుఃఖములే చైతన్య మృగ్యమ్ముగన్

నేహమ్మున్ కథ యాత్మ నిత్యముగా నీమమ్ము సత్యమ్ముగన్

మోహమ్మున్ కలలాగనేకదలుటే మౌనమ్ము నిత్యమ్ముగన్

పద్య విశ్లేషణం→ దేహం స్థిరమని అనుకునే మూర్ఖత్వం మనిషి బలహీనతకూ మూలం;దీనత్వం (నశ్వరత్వం) తెలుసుకున్నవాడే జ్ఞాని.→ పుట్టుక, మరణం, విధి, హర్షం, దుఃఖం ఇవన్నీ చైతన్యానికోసం మానవ ప్రయత్నాలే;కానీ ఆ చైతన్యం వీటికి అతీతం.→ ఈ మాయమయ ప్రపంచ కథలో ఆత్మ నిత్యముగా సాక్షిగా ఉంటుంది;ఆ నిశ్చల సాక్షిత్వమే సత్యం.→ మోహం కలలవలె ఎప్పుడు మారిపోతూ ఉంటుంది;దానికి ప్రతివిరుద్ధంగా నిలిచేది మౌనం — అది నిత్యమూ ఆత్మ స్వరూపం.

పద్యరూపం:

2/4 ఉచ్ఛరణ (చతుర్పాదం):

నశ్వము దేహమే కలల నానుడి తీరుగ జీవమే యగున్  

తశ్వము జీవ వాహిని గతాను భావమ్మగు యోగ శక్తిగన్  

జశ్వము నీటిబుగ్గలగు జాడ్జము సంద్రపు పొంగు మాదిరే  

విశ్వము యాత్మతీరుగను విద్దెలు నేర్పుచు మోహ మాయగన్

🌺 పద్యార్థం:మన శరీరం తాత్కాలికం, నశించేది.జీవితమే శాశ్వతం, అది కలలలోనూ, అనుభవాలలోనూ ప్రవహిస్తుంది.జీవము ఒక వాహనంలా కదిలే శక్తి.యోగ సాధన ద్వారా జీవ శక్తిని తెలిసి భావాన్ని పునర్నిర్మించవచ్చు.జ్ఞాన శక్తి (జశ్వ) నీటిబుడ్లను లేదా సముద్రపు తరంగాలను పోలి ఉంది.నిరంతరంగా కదిలి, విస్తరిస్తూ, సృష్టిలో ప్రవహిస్తుంది.విశ్వం ఆత్మనుండి వెలువడినదని తెలుసుకోవాలి.గురువులు, జ్ఞానులు ఈ సత్యాన్ని బోధిస్తారు.కానీ మోహమాయ కారణంగా అది మానవునికి స్పష్టంగా గ్రహించబడదు.

💡

2/5 మ. కో

నిశ్చలమ్మగు నీరుచూడగ నీదుగా కల తీరుగా

నిశ్చితార్ధము బంధతత్త్వము నిర్మలమ్మగు నేరుగా

నిశ్చదృష్టియు సర్వమేయగు నీడ మాదిరి తోడుగా

నిశ్చ శాంతియు మోక్ష మాయయు సిద్ధి మార్గము దైవమే

🌿 పద్య భావం:నీ మనస్సు నిశ్చలమై, జలమువలె ప్రశాంతముగా ఉంటే,జీవితపు కలలన్నీ నీకు తీరాన నిలిచినవిగా అనిపిస్తాయి.బంధము అనేది అవిద్యలో కలిగిన భ్రమ మాత్రమే అని తెలుసుకున్నప్పుడు,ఆ తత్త్వమునకు నిశ్చయార్థమును పొందినవాడవుతావు — నిర్మలుడవుతావు.నిర్మలమైన దృష్టి కలిగినపుడు,సర్వం నీతో పాటు నీడవలె నడుచును;ఆత్మసాక్షాత్కారంలో భేద భావము ఉండదు.ఆ నిశ్చల శాంతి — అదే మోక్షమూ,అదే మాయమునుండి విముక్తి;అదే దైవమార్గమై సిద్దియై నిలిచును.

✨

2/6 మ. కో

మాయ రూపము సూర్య బింబము మా మనమ్మును దోచుటే

మాయరూపము చెంద్ర వెన్నెల మంత్ర మోహము చేర్చుటే

ధ్యేయమేమది మోక్షమార్గము దివ్య తేజము తోడుగా

స్వీయ తృప్తియు జ్ఞానియా త్మగ సేవ బంధము దైవమే

🌿 భావ వివరణ:సూర్యుడు ఉదయిస్తే మన మనస్సులో ‘రాగం’ (ఆకర్షణ) ఉదయిస్తుంది;ఆకాంక్షలతో మన సత్య స్వరూపాన్ని మాయ దోచుకుపోతుంది.చంద్రుని వెన్నెలవలె మాయ యొక్క స్నిగ్ధ మోహం మన చిత్తమును చుట్టుకొంటుంది;ఆ మంత్రసమానమైన మోహమే బంధానికి కారణమవుతుంది.మోక్షమార్గమనే ధ్యేయమూ, ఆలోచనయూ కూడా దివ్యజ్ఞాన కాంతిలో లీనమవుతుంది;అది నిజానికి మనసులోని ఒక ప్రకాశం మాత్రమే.జ్ఞాని యొక్క ఆత్మసేవ — అంటే తనలోనే తృప్తిగా నిలిచుట —అదే నిజమైన దైవబంధం;అదే మోక్షమూ, దైవసంబంధమూ.

*****

2/7 మ.కో

నిర్మలాత్మగు నిశ్చలాంబురి నిత్య బోధగ రూపమున్‌

శర్మధామగు శాంతి సుందర నిత్య తేజసు ధారగన్‌

ధర్మ సాక్షిగ దేహమాయలు  ది వ్య మేయగు మూలమున్‌

పర్మతత్త్వము నీతి పావన ప త్యమేయగు కాంతిగన్

🌿 భావ వివరణ:ఆత్మ నిర్మలమైనది — నిశ్చల సముద్రంలా ప్రశాంతమై,జ్ఞానస్వరూపముగా నిత్యముగా వెలుగుతుంది.ఆత్మలోనే పరమశాంతి, శాశ్వత సౌందర్యం,దివ్య తేజస్వితి ప్రవహిస్తున్నది.ఆత్మ ధర్మానికి సాక్షి;దేహమాయలు అన్నీ దాని దివ్య ప్రకాశమునుండే ఉద్భవించి లయమవుతాయి.పరమతత్త్వమనే ఆ పావన సత్యమే,దైవకాంతిగా మనలో వెలుగుతుంది;అదే పరబ్రహ్మానుభూతి.

2/8 మ. కో. పద్యము:

గాలిలేకయు దీపమందున కాంతులేయగు నిత్యమున్

ఆలి మోహము వైభవమ్ముయు ఆత్మ తృప్తిగ యోగిగన్

జాలి బంధము లోల మాయగు జాగు దేహము దివ్యగన్

పోలికేయగు దర్పణమ్మున పూజ్య భావము సత్యమున్

🕊️ వరుస భావం:— గాలి లేని చోట దీపము నిశ్చలంగా వెలుగుతుందిలా,బాహ్యప్రభావం లేని మనస్సు నిత్యప్రకాశముతో తేజోవంతమవుతుంది.— మోహమనే మాయవైభవం దాటిన యోగి,ఆత్మతృప్తితో జీవనానందాన్ని అనుభవిస్తాడు.— కరుణతోనూ, జాగృతితోనూ, దేహాన్ని దివ్య సాధనంగా చూసే వాడు,బంధమనే లోలమాయలో చిక్కుకోడు; అతడు విముక్తుడు— యోగి మనస్సు స్వచ్ఛమైన అద్దమువలె ఉంటుంది;దానిలో పూజ్యమైన సత్యభావమే ప్రతిబింబిస్తుంది.

🌺

 2/9 శా..పద్యము:

త్ర్యక్షామోదిత కాంచనమ్మగు ప్రాబల్య విశ్వాసమున్‌

దీక్షాదక్షతగాను దీర్ఘభవమున్ దేహమ్ము వైనమ్ముగన్‌

రక్షా దివ్యములే సువార్తకళలగన్ రమ్యత్వ మూలమ్ముగన్‌

మోక్షా విద్యలగన్ సుమంగళి గనున్ మౌనమ్ము కామ్యమ్ము గన్‌

🌼 వరుస భావం:

— త్రినేత్రుడైన శివుడు సంతోషించే కాంతిమయమైన కాంచన రూపిణి అమ్మ.

ఆమె అనుగ్రహమే విశ్వాసానికి, ధైర్యానికి మూలం.

ఆ శక్తిలో భక్తుడి స్థైర్యం, నమ్మకం, బలమంతా స్థితమైయుంటుంది.

— దీక్షతో, దక్షతతో, ఆత్మవిశ్వాసంతో జీవితం నడిపినప్పుడు,

దీర్ఘమైన భవబంధనాల దేహమయ రూపం కూడా సార్ధకమవుతుంది.

అది దైవనిర్మిత సాధనముగా మారుతుంది.

— దేవీ రక్షణలు, దివ్య సువార్తలు, ఆధ్యాత్మిక కళలు — ఇవన్నీ

మన హృదయానికి రమ్యత, కాంతి, శాంతి ప్రసాదిస్తాయి.

అవి జీవన రమణీయతకు మూలం అవుతాయి.

— మోక్షవిద్యను పొందిన సుమంగళ స్త్రీ (దేవీ)

మౌనమయముగా, శాంతరూపముగా ఉండి,

భక్తుని అంతరంగంలో కామన (కోరిక)లను శాంతింపజేస్తుంది.

ఆమెతోనే శ్రేయస్సు, శాంతి, మోక్షం సాధ్యమవుతాయి.

*****

2/10 శా

పద్యము:

సంసారం మనువాసనే గణకయే సాంగత్య దేహమ్ముగన్

సంసారమ్మునసక్తిగానుమనసే సంబంధ శుద్ధత్వమున్

సంసారం మదితేజమేకదలకే సంతోష జీవమ్ముగన్

సంసారం మను బంధమున్ బ్రతుకుగన్ సాదృశ్య సత్యమ్ముగన్

భావo👉 జీవుడు వాసనలతోనే (అనుభవాల ముద్రలతోనే) సంసార బంధానికి లోనవుతాడు.వాసనలే దేహ, మనస్సు, ఇంద్రియ సాంగత్యానికి కారణమని మీరు చెబుతున్నారు.మనసులోని ఆసక్తులే సంసార బంధానికి మూలం.మనసు శుద్ధమైనప్పుడు, సంబంధాలన్నీ స్వతహా క్రమపతిస్తాయి — ఆత్మ శాంతి చిగురిస్తుంది.సంసారం మదితేజమేకదలకే సంతోష జీవమ్ముగన్”ఆత్మతేజమే నిజమైన జీవస్వరూపం.దానిలో వేరుపాటు, ద్వంద్వం లేవు. ఈ జ్ఞానంలో జీవించేవాడు సంతోషమూర్తి.:“సంసారం మను బంధమున్ బ్రతుకుగన్ సాదృశ్య సత్యమ్ముగన్”👉 జీవితం సంసార రూపంలో ఉన్నా, దానిలో ఆత్మ సత్యమే పరిపూర్ణమని,బంధం అనేది కేవలం మానసిక సాదృశ్యమే — అది సత్యమూలముకాదు అని

2/11 — ఉ

మేఘము వచ్చి గాలివలెనే సుఖ మూలము పంచి పోవుటన్  

రాగము హృద్య మేకదల రమ్యత చేర్చియు మర్చి పోవుటన్  

యోగపు మాటలన్ని కళ యోగ్యత తీరుగ చెప్ప గల్గుటన్  

సాగె జపమ్మునీ మహిమ సామ్యము దేహ దాహమున్ ॥

🌿 భావార్థం:→ మేఘములు వచ్చి గాలి తాకిడితో చల్లదనాన్ని పంచి, మళ్లీ వెళ్ళిపోవు తీరున — మన సుఖం కూడా క్షణికమని సూచన.సుఖం స్థిరం కాదు; అది ప్రకృతిలోని కదలిక లాంటిదే.→ మనసు రాగంతో (ఆకర్షణతో) మధురంగా తేలినా, అది కొద్దిసేపట్లోనే నశిస్తుంది.రాగం, రమ్యత — రెండూ అనిత్యాలు. యోగసంబంధమైన మాటలు చెప్పగలిగినా, వాటి అసలైన సాధనాత్మక భావం (యోగ్యత) తెలుసుకోలేము.మాటలతో యోగం కాదు — అనుభవంతో మాత్రమే సాధ్యం.→ జపము, ధ్యానం కొనసాగించినప్పటికీ, మనసు దేహదాహం (అహంకార, ద్వంద్వ) నుంచి విముక్తి చెందకపోతే —ఆ సాధన సామ్యం (స్థితప్రజ్ఞత) సిద్ధం కాదని భావం.

*****

2/12 

సాక్షి బోధమనస్సు తీరుగ సాగు భోదల తత్త్వమున్  

కుక్షి పుట్టిన గిట్టుయేంచుట కూడు లాగుట యేయగున్  

పక్షి రెక్కలుమాదిరే విధి పాశమేయగు వాదమున్  

రక్షితామది సుస్థిరమ్మగు రమ్యతాయగు విద్యగన్ ॥

🌿 పదార్థ/భావ విశ్లేషణ:→ “సాక్షి, బోధ, మనస్సు — ఇవన్నీ జ్ఞాన తత్త్వ ప్రవాహంలా సాగుతాయి.”అంటే: చైతన్యం, దాని ప్రతిబింబమైన మనస్సు, బోధ అన్నీ పరస్పరానుబంధాలు, కానీ మూలం ఒక్కటే — ఆత్మసాక్షి.→ “జీవి గర్భంలో పుట్టి, కూడు చేరి, తిరిగి బయటపడుట లాగా — జ్ఞానం పుడి నాశనమయ్యే ప్రాపంచిక పరిణామమే.”ఇక్కడ జీవన చక్రాన్ని జ్ఞాన–అజ్ఞాన పరిణామానికి ప్రతీకగా చూపించారు.→ “పక్షి రెక్కల వలె వాదాలు విధి పాశాలుగా మారతాయి.”అంటే: మనం చేసే తార్కికత, వాదప్రతివాదాలు స్వాతంత్ర్యం ఇవ్వక, పాశాలవలె బంధిస్తాయి.→ “నిజమైన విద్య, రక్షిత స్థితి ఇచ్చే, సుస్థిరమైన ఆనందమయ జ్ఞానమే.”అది తాత్కాలిక బోధ కాదు — అది సాక్షి స్థితి, నిర్ద్వంద్వానుభవం.

****

2/13 తరళము

నిజము సాక్షిగ విశ్వముందున నిత్యసత్యము జీవితం

నిజము దాహము యేదియన్నది నెమ్మదేదియు నమ్మకం

నిజము రోగము యిoద్రి యాలగు నిర్మలమ్మున జ్ఞానమున్

నిజము కర్మల సాక్షి దేహము నిత్య గమ్యము నాటకం

భావార్థం:ప్రపంచమంతా సాక్షి ముందు మాత్రమే ఉనికిలోకి వస్తుంది.ఈ సాక్షి — శుద్ధ చైతన్యం — నిత్యమైన జీవసత్యం.ఆ సాక్షి లేకపోతే విశ్వానికి అర్థమే ఉండదు.మనలో కలిగే దాహం, ఆత్రం, ఆవేశం — ఇవన్నీ తాత్కాలికములు.నమ్మకము (ఆశ్రయం) మాత్రం చైతన్యస్వరూపంలోనే నెమ్మదిస్తుంది.నిజమైన శాంతి అక్కడే ఉంది.ఇంద్రియాల ద్వారా అనుభవించే రాగద్వేషాలు రోగాల వంటివి.అవి మన జ్ఞానాన్ని కమ్మేస్తాయి.జ్ఞానమాత్ర స్థితిలో అవి నిర్మలమై శాంతమవుతాయి.కర్మలన్నీ దేహ సంబంధమే. అవి జరుగుతాయి, తీరిపోతాయి.నిజమైన “నీవు” వాటి సాక్షివి, కర్త కాదు.దేహం ఈ నాటకానికి పాత్ర మాత్రమే — నీవు ప్రేక్షకుడివి.

******

పద్యము (2/14

క్షనిక జీవన యింద్రియాలగు కాలమందున యోగ్యతన్  

క్షనిక సాక్షి నుభావబల్కులు కామ్య వేదన వాదనన్  

క్షనిక బుద్ధియు వక్రమార్గము కంచ లాగగు యుండుటన్  

క్షనిక మోహము యాసపాశము కావ్య రీతిన శాశ్వతం

🌿 భావ విశ్లేషణ (సరళంగా)మన జీవితం తాత్కాలికం, ఇంద్రియాలు కూడా మారుతూ ఉంటాయి.వాటిని సరిగ్గా, సరియైన యోగ్యతతో ఉపయోగించడం అవసరం.అనుభవాలు, వేదన, ఆనందం, మోహం — ఇవన్నీ తాత్కాలికంగా ఉంటాయి.అవి స్థిరత్వాన్ని ఇచ్చవు, కేవలం ఎదుర్పడే క్షణిక శక్తులే.మన బుద్ధి కూడా మారుతూ ఉంటుంది.అది కేవలం తాత్కాలిక దిశలను చూపుతుంది, శాశ్వత మార్గం కాదు.మోహం, ఆశ, బంధాలు తాత్కాలికం.కానీ వాటిని కవితా రీతిలో, విశ్లేషణతో చూసే ధృక్పథం శాశ్వతం.నిజమైన స్థిరత్వం, శాశ్వతం — అది మన సాక్షి స్వరూపం.

💠

2/15 శ్రీమాత పద్యం

శాశ్వత నిర్విరామమ్ కళ సాహితి శాంతిగ తత్కాలం  

పాశ్వమి విశ్వతత్త్వం కళ పాలన సిద్ధికి సందర్భం  

ఈ శ్వర సాక్షిగాయాత్మయు యిష్ట యయిష్టము దేహమ్మున్  

ఈశ్వరి భక్తి తత్త్వం కళ యేకము భావము విశ్వాసం

🌿 భావ విశ్లేషణ (సరళంగా)నిజమైన స్వరూపం (సాక్షి) శాశ్వతం, అచలనంగా, ఎల్లప్పుడూ ఉన్నది.అది శాంతి, సాహిత్యం, కళ, సమాధి వంటి నిత్య ఆనందాల మూలం.సాక్షి స్వరూపం మాత్రమే విశ్వాన్ని గమనించగలదు.పాలన, సిద్దత, ధర్మ కర్తవ్యాలకు ఇది సందర్భం, ఆధారం.మన శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనసు — ఇవన్నీ సాక్షికి సంబంధించినవి.అవి తాత్కాలికంగా ఉండి, సాక్షి గీతను ప్రకటించేవి.భక్తి, విశ్వాసం, ఆత్మీయత — ఇవన్నీ ఒకే తత్త్వానికి సంబంధించినవి.సాక్షి (ఆత్మ) అవగాహన ద్వారా భక్తి, విశ్వాసం స్థిరమవుతాయి.

****

 📜 2/16 మ. కో.(అష్టావక్రగీత ఆధారం)

నిత్య మాయలు సాక్షియేయగు నీజనమ్ముకు శాంతిగన్  

సత్యరూపిగ నీతి వైఖరి సమ్య గత్మయు గమ్యమున్  

గత్య మోహము చిత్తమేయగు కాలతీరన మొక్కటిన్  

బత్యమే మనుజానుభూతిగ పాప పుణ్యము గన్ సఖిన్

🌿 సరళ భావం:ఈ జగత్తులోని అన్ని మార్పులు, మాయలు మనకు అనుభూతిగా కనిపిస్తాయి.కానీ ఆ అనుభూతుల వెనుక నీవు ఉన్నావు — నిశ్శబ్ద సాక్షిగా, శాంతి స్వరూపంగా.నీ నిజ స్వరూపం సత్యమయమైనది, న్యాయబద్ధమైనది.అదే సమ్యగ్‌జ్ఞానం — ఆత్మ అవగాహనకు దారితీసేది.మనస్సు కాల ప్రభావానుసారం మారిపోతుంది — మోహం, ఆశలు, భయాలు లాంటివి దానిలో తాత్కాలికం.అవి నిలవవు; సాక్షి మాత్రం నిత్యంగా ఉంటుంది.పాపం, పుణ్యం, అనుభవం, ప్రతిఫలం — ఇవన్నీ మనుష్య అనుభవాల పరిధిలోని కర్మల ఫలితాలు మాత్రమే.సాక్షి వీటిని తాకదు — అది సాక్షిగా నిలిచి, కర్మలకతీతంగా ఉంటుంది.

****

 2/17 శా:

నేనున్ నాదనుభావమే గనకయే నిర్మోహ యేకత్వమున్

జ్ఞానిన్ శాంతిగ దర్శనంబు శఫధమున్ జ్ఞానమ్ము మోక్షమ్ముగన్ ।

మౌనిన్ మార్గము సత్యధర్మమగుటన్ మోఖ్యమ్ము ప్రేమమ్ముగన్

మౌన స్వేచ్ఛయు గమ్యమై బ్రతుకుగన్ సౌకర్య దేహమ్ముగన్ ॥

భావము:

‘నేను–నాది’ అనే అనుభావం విస్మరించిన చోటేనిర్మోహముగా ఏకత్వ దర్శనముంటుంది.జ్ఞాని శాంతిని దర్శించును — అదే జ్ఞానం, అదే మోక్షం.మౌనమనే సత్యధర్మ మార్గం ప్రేమయే పరమతత్త్వమై,స్వేచ్ఛతో జీవించే జీవితం సౌఖ్యదాయకమౌతుంది.చాలా మృదువైన ధ్యానపూర్వక పద్యం ఇది.

****

2/18 శ్రీమాత

నానుగ దేహమేజీవము నానుగ నమ్మక జ్ఞానమ్మున్

నాను యహమ్ముగాదాహము నాదము తీరుగ బాష్యమ్మున్

నానుగ వర్ణమున్ గుణము నానుడి లేకయు చైతన్యం

నానుగ నిర్వచన్ సాక్షి గుణామదిరూపము జీవమ్మున్

తాత్పర్యం):

భావం:నేను దేహముకాను, జీవుడున్ కాను; నమ్మకం లేదా జ్ఞానమూ కాదు.అహంకారమూ కాదు, దాహమూ కాదు; శబ్దం లేదా మాటలతో తెలిపలేనిది.నేను వర్ణమూ కాదు, గుణమూ కాదు; అయినా చైతన్యమే నా స్వరూపం.నేనే నిర్వచనాతీతుడను — సాక్షిగా వెలుగుచున్న, రూపరహితమైన జీవ చైతన్యమే నేను.

****

2/19 శా::

నీడల్లేదయగన్ శరీరము యగున్ నిర్వాహ విశ్వమ్ముగన్

తోడేఖచ్చితమైన కల్పనగనున్ తోడ్పాటు పూజ్యమ్ముగన్

నేడేశుద్దముయాత్మమాత్రముగనున్ నిత్యమ్ము చైతన్యమున్

తాడేమాయగ సర్పమే యగుటయున్ తత్భావ బ్రహ్మత్వమున్

భావం

శరీరం, ఈ విశ్వం — ఇవన్నీ తాత్కాలికం, నిజంగా ఏ స్థిరత్వం లేదు.అవన్నీ కల్పనలు, బంధాలు మాత్రమే; నిజంగా ఏదీ పట్టు పెట్టదు.

శుద్ధమైన ఆత్మ మాత్రమే స్థిరంగా ఉంటుంది; అది నిత్య చైతన్యం.దేహం, మాయ, శరీర సంబంధ విషయాలు — ఇవన్నీ బ్రహ్మ సత్యంలో తేలికపాటి మాయా మాత్రమే.

****

2/20. మ. కో

కర్తభావము విడ్చిపెట్టియు సాక్షి గాయగు తీరుగన్

వర్తమానము సర్వ మౌనము వాక్కు తీరుగ స్ఫటికం

భర్త బాధయు మోహతాపము భార్య తీర్చుట బంధనం

నర్తనేయగు నీదు లోపల నిర్మలమ్మగు నిత్యమున్

సారాంశం:

కర్త భావాన్ని విడిచి సాక్షిగా ఉంటేనే నిజమైన మౌనమూ, శాంతియూ లభిస్తాయి.జీవబంధాల మధ్యనూ లోపల నీవు నిర్మలమైన నర్తనమయమైన ఆత్మస్వరూపమే.

*****

2/21 మ కో.

జ్ఞాని లోకము చూడు తానుగ జ్ఞప్తి చేయుట లోకమే

ప్రాణి నిత్యము ప్రేమను చూడు ప్రీతి కోరుట నేస్తమై

వాణి వాక్కులు తీరు లోకము వ్యాధి తీరున దైవమే

ఆణిముత్యము తత్వ దర్శిని  అన్నదే దియు లేదులే

సారాంశం:

జ్ఞాని దృష్టిలో లోకమూ తానే, తానూ లోకమే.అతనికి ప్రేమే దేవుడు, మాటలకూ మాయలకూ వేరుపు లేదు.తత్త్వాన్ని గ్రహించిన వాడే నిజమైన అమూల్య మణి — “తత్వదర్శి”.

****

2/22 శ్రీ మాతా

బేధము నున్నచో నిత్యము భీతియు కర్మల బంధత్వం

బేదము బుద్దిగా నిత్యము చిత్తము చేరుట బుద్ధత్వం

మోదము దృష్టిలో తత్త్వము మోక్షపు మార్గము సా రూప్యం

నాదము ధర్మమై సత్యము నమ్మక భావము

యద్వైతం

సారాంశం:

భేదం ఉన్నంతవరకు భయం, బంధం ఉంటాయి.భేదం లేని స్థితి — అదే జ్ఞానం, మోక్షం, ఆనందం.నిజమైన ధర్మం అనేది అద్వైతసత్యం మీద నమ్మకంతో జీవించడం.

“అద్వైతమే సత్యం; అదే నిత్య ధర్మం.”

****

 2/23 మ. కో.

బంధమోక్షము దేహ తత్వము  పాప పుణ్యము కల్పనే

పొందు శాశ్వతమన్న దేదియు పోరు తప్పదు కల్పనే

చందనమ్మగు మాయ జాలము జాతకమ్మగు కల్పనే

అందు యిoదన యెoదుకo దున ఆశ యందున కాల్పనే

భావం:

బంధం, మోక్షం, దేహం, పాపం, పుణ్యం — ఇవన్నీ కేవలం కల్పనలు మాత్రమే.నిజమైన స్వరూపం శాశ్వతం; ఆత్మను కల్పనలు ప్రభావితం చేయలేవు.మాయా, జాలము, జన్మ — ఇవన్నీ కల్పనలోనే ఉన్నాయి.అందువల్ల ఆశ, దుఃఖం, కోపం లాంటి భావాలు కూడా తాత్కాలికమే; వాటికి మానవ జీవితంలో శాశ్వత స్థానం లేదు.

****

2/24 మ. కో

లేతమొగ్గన పువ్వుయెక్కడ లీల పువ్వుగ మారుటన్ 

ప్రీతి యుండును యేదియె క్కడ ప్రేమ మక్కువ నేరుగన్ 

ఖ్యాతి చెప్పక వచ్చి చేరును గాయమవ్వక నీడగన్ 

నాతిబుద్ధియు యెoచ లేకయు నమ్మకమ్ముయు చూపుటన్

భావ వివరణ (స్త్రీ సంబంధార్థంతో):లేత మొగ్గ పువ్వు ఎప్పుడు వికసిస్తుందో, అలాగే ప్రేమకు కూడా సమయం అవసరం.ప్రేమ ఉన్న చోటే నిజమైన ప్రీతి పుడుతుంది.ఖ్యాతి చెప్పకుండానే నీడలా వస్తుంది.నా స్త్రీ — నాతి — ఎక్కువ బుద్ధి లేకపోయినా, ఆమె నమ్మకం చూపించడమే చాలని, అది సత్యానికి దారి తీస్తుంది.ఇలా చూస్తే పద్యం మరింత మానవ సంబంధం, ప్రేమ తాత్వికతతో నిండుతుంది ❤️

****

2/25 మ. కో.

నత్తివళ్ళను మూగవళ్ళను నాశనమ్ముయు లేదులే

మత్తువళ్ళను మెప్పువళ్ళను మాన సమ్ముయు చిత్తులే

వత్తుకున్నను రుద్దుకున్నను వంపులున్నను మాయలే

చేత్త మందున చెత్తమాటలు చిక్కి పోవుట చేటులే

నిశ్శబ్దంగా ఉండే (నత్తివాళ్లు), మాట్లాడలేని (మూగవాళ్లు) వారు ఎవరికీ హానికరం కాదు.కానీ మత్తులో ఉండే (మత్తువాళ్లు) లేదా అతి మెప్పు చూపించే (మెప్పువాళ్లు) వారు తమ మనస్సును చెదరగొడతారు.వత్తుకోవడం, రుద్దుకోవడం, వంపులు చూపించడం ఇవన్నీ మాయమాత్రమే — వాటి వెనుక స్థిరత్వం లేదు.ఇక చేతిలో (జీవితంలో) చెత్త మాటలు, అపవాదాలు పట్టుకుంటే అవి మన మనసును చిక్కుల్లో పడేస్తాయి.

****

2/26

తాళము వేయుతత్త్వమగు తానుగ తీర్పుగ గొప్పదే యగున్  

మేళము శబ్దమే మనసు మీరగ యద్భుతమైనదే యగున్  

గాళము వేయు బుద్ధుయు సు గాత్రము నిత్యము తప్పు నెంచకే  

రాలను వేయువారికె వరాల నొసంగును దేవుడెప్పుడున్

🌿 భావవిశ్లేషణ:“తత్త్వాన్ని తెలుసుకోవడం” — అది మానసిక తాళం, ధృఢమైన నిర్ణయం.సరైన నిర్ణయం తీసుకోవడం గొప్పతనంగా భావించబడింది.మనసు, శబ్దం, సంగీతం — ఇవన్నీ మేళముగా ఉండాలి.మనసు శాంతియుతంగా, మేళభంగరహితంగా ఉన్నప్పుడు, అది అద్భుత ఫలాన్ని ఇస్తుంది.బుద్ధి మరియు శరీరం ప్రతి రోజు తప్పులుండకుండా, నియమాన్ని పాటించాలి.స్వచ్ఛమైన బుద్ధి, శుద్ధమైన గాత్రం — జీవనవిధి.కృషి చేసే వారికి దేవుడు ఎప్పుడూ వరాలుగా, కృతజ్ఞతలుగా ప్రతిఫలిస్తాడు.నిజమైన శ్రద్ధ, తపస్సు, నిశ్చల ప్రణాళికతో చేసిన కృషికి ఫలితం తప్పక వస్తుంది.

💠

/8 మ.కో.

పల్లవి:

మంచు పూలవి జల్లుతీరున

మానసమ్మును మోహింపచేయున్

నాచునీళ్ళువి తేటతెల్లన నమ్ముటే గతి దాహమున్

చరణం 1:

మంచి బల్కులు హాయికూర్చును

మచ్చమార్చుట సత్యమే నిజమే

హృదయం హృదయమై ప్రశాంతత పంచును

మధురంగా జీవించుటే మార్గమే

చరణం 2:

పంచ శక్తి వినమ్ర బుద్ధి పాశమే

నిత్యమై జీవితమే సుమధురమే

వాయు, జలం, అగ్ని, భూమి, ఆకాశ శక్తులు

సమతుల్యంగా నడిపించుటే రహస్యమే

చరణం 3:

పంచ దీపము చెంత జేర్చును

పాలు నీళ్లుగ ఉజ్వలత యీకం

జ్యోతి వెళ్ళిన చోట చీకటి లేదు

మనసు వెలుగునల్లా ప్రకాశమే

చరణం 4:

సద్గుణాల పువ్వులు పరిమళించగా

భక్తి, శాంతి, ప్రేమ లయలో మిళితమే

జ్ఞానముగానీ ధర్మముగానీ

చిరకాల కోసం మనసు నిలిచే స్థలమే

చరణం 5:

ప్రకృతిలో ప్రతి కణం గానం పాడును

వాన, సూర్య, చంద్ర, నక్షత్రాల తాలంలో

మనం అనుసరించవలసిన మార్గం

హృదయ సౌందర్యమే, ఆత్మ విలాసమే

****

అద్భుతం 🙏🏼

ఇప్పుడు అష్టావక్ర గీతలోని ద్వితీయ అధ్యాయం — ముక్తి యోగం (కథా గద్యరూపం)

మీ శైలికి అనుగుణంగా, ఆధ్యాత్మికంగా, సులభమైన భాషలో వ్రాస్తున్నాను 👇

🕉️ అష్టావక్ర గీత — ద్వితీయ అధ్యాయం

ముక్తి యోగము (కథా గద్య రూపం)

జనక మహారాజు — మిథిలా సామ్రాజ్య పాలకుడు,

కాని ఇప్పుడు అతని హృదయం మారిపోయింది.

అష్టావక్ర మహర్షి బోధ విని

తనలో ఏదో శాంతి పరమానందమై ఉప్పొంగింది.

అతను మళ్ళీ అష్టావక్రుడి సమీపానికి వచ్చి నమస్కరించి అన్నాడు —

“ఓ మహర్షీ!

నీవు చెప్పిన మాటలతో నా హృదయం దివ్యానుభూతితో నిండిపోయింది.

కానీ నాకు ఇంకా తెలుసుకోవాలని ఉంది —

మోక్షమంటే అసలేం?

ముక్తుడైనవాడు ఎలా జీవిస్తాడు?”

🌿 అష్టావక్రుని సమాధానం

అష్టావక్రుడు శాంతంగా అన్నాడు —

“రాజా, విను.

ముక్తుడైన వాడికి ప్రపంచం ఒక దర్పణం లాంటిది.

అతనిలోని చైతన్యం మాత్రమే ప్రతిబింబమౌతుంది.

కానీ అవి అతనికి బంధం కావు.

నువ్వు నీ శరీరమని అనుకోవడమే బంధం.

నీ స్వరూపమే ఆత్మ అని తెలుసుకుంటే,

ప్రపంచమంతా నీలోనే లయమైపోతుంది.”

జనకుడు ఆసక్తిగా అడిగాడు —

“ముక్తుడైనవాడు ఎలా ప్రవర్తిస్తాడు?”

అష్టావక్రుడు చిరునవ్వు నవ్వి అన్నాడు —

“ముక్తుడైనవాడు కర్తకాదు, భోక్తకాదు, సాక్షిమాత్రుడు.

అతను సుఖదుఃఖాల మధ్యా సమానంగా ఉంటాడు.

ప్రశంస, నింద, లాభం, నష్టం — ఏదీ అతన్ని కదలించలేవు.

అతను నిశ్చలమైన సముద్రంలా ఉంటాడు.”

🌺 జనకుని ఆత్మాలోచన

ఆ మాటలు విన్న జనకుడు లోలోపల ఆలోచించాడు —

“ఇప్పటివరకు నేను రాజు అని, కర్త అని, భోక్త అని అనుకున్నాను.

కానీ నిజానికి ఇవన్నీ మాయ మాత్రమే.

నిజమైన నేను చైతన్యమయుడిని, శాంతస్వరూపుడిని.”

అతను లోలోపల ప్రశాంతంగా మారాడు.

దేహాన్ని చూసినా, ఆత్మతోనే అనుభవించాడు.

అతనిలో జ్ఞానం ఆవహించినది —

దేహం నడుస్తుంది, మాటలు పలుకుతాయి,

కానీ అతను లోపల సాక్షిగా మాత్రమే ఉంటున్నాడు.

🌼 అష్టావక్రుని బోధ (సారాంశంగా)

“రాజా,

నీవు ఆత్మను తెలుసుకుంటే

సుఖదుఃఖాలన్నీ భ్రమలుగా కరుగుతాయి.

నీ లోపలే విశ్వమంతా నిండిపోయి ఉంటుంది.

నీవే సర్వమూ, నీవే శివము.”

అష్టావక్రుడు చిరునవ్వుతో జతచేశాడు —

“ముక్తి కోసం ప్రయత్నించడం కూడా మోక్షాన్ని దూరం చేస్తుంది.

ఎందుకంటే ప్రయత్నించే వాడే బంధుడు.

ప్రయత్నం ఆగిన చోటే మోక్షం మొదలవుతుంది.”

🌻 జనకుని ముక్తి అనుభూతి

జనకుడు మౌనంగా కళ్లను మూసుకున్నాడు.

తనలో తానే తేలియాడుతున్న చైతన్య సముద్రం కనిపించింది.

ప్రపంచమంతా అతని లోపలే కరిగిపోయినట్లుంది.

అతను మెల్లగా చెప్పాడు —

“ఓ మునీశ్వరా!

ఇప్పుడే నాకు తెలిసింది —

ముక్తి అనేది పొందాల్సినది కాదు,

తెలుసుకోవాల్సినది మాత్రమే.”

✨ ద్వితీయ అధ్యాయం — ముఖ్య సందేశం

ముక్తి అనేది జ్ఞాన స్థితి, కార్యమో, కర్మఫలమో కాదు.

ముక్తుడు సాక్షి స్వరూపుడు — అతను కర్త కాదు, భోక్త కాదు.

సుఖదుఃఖ సమానత్వం — ఇది నిజమైన విముక్త లక్షణం.

మోక్షం పొందాలని ప్రయత్నించే ‘నేను’ కూడా మాయే —

ఆ ప్రయత్నం ఆగినప్పుడు నిజమైన ముక్తి ప్రారంభమవుతుంది.

🌷 తాత్పర్యం:

జ్ఞానం వచ్చినప్పుడు బంధమూ కరుగుతుంది.

ప్రపంచమంతా ఆత్మ స్వరూపముగా మాత్రమే కనిపిస్తుంది.

అది ముక్తి యోగము — రెండవ అధ్యాయ సారం.