05-02-2026

[

[13/02, 09:58] Mallapragada Ramakrishna: 1.సూర్యనారాయణా:

మ: ఉదయాద్రిన్ గనిపింపనీవు కరమౌయూర్జస్సుతో మింటి పై

    కదులున్ పక్షులు స్వాగతమ్మనుచు నో కంజాప్త! చీకట్లు వే

    వదలున్ నీకిరణమ్ములన్ కనిన గుప్తమ్మై గుహామధ్యమున్

    సదయుండా!తిమిరారి! కావుమము  నిచ్చన్ సూర్యనారాయణా! --1

మ:కమలమ్ముల్ వికసించు నిన్నుకనినన్, కాసారమందిచ్చతో

    భ్రమరమ్ముల్ తిరుగాడు పువ్వులపయిన్ త్రాగంగ పూతేనియల్

    కమతమ్ముల్ వడి సాగు క్షేత్రముల బంగారమ్ము పండింపగా 

    కుముదమ్ముల్ తమి వీడిపోవగను క్రుంగున్ సూర్యనారాయణా! --2-

మ: నినుదర్శింప నుషోదయమ్మునలి నో నెత్తమ్మి ప్రాణేశ్వరా

      మనుజశ్రేణికి రోగముల్ సమసి భూమారోగ్యమున్ బొందరే 

      ఘనమౌ నీకిరణమ్ములందునను వ్యక్తమ్మైన సత్వమ్ముతో  

       దిననాథా! కమలాప్త! నామనుపు నీదే, సూర్యనారాయణా! --3 

మ: విరియున్ క్షేత్రములన్నియున్ కురియు నీ వేండ్రమ్ముతో చెచ్చెరన్

      ధరపై గ్రోలిన నీరమున్ విడువగా ధాత్రేయిపై వృష్టిగా

     తరుగున్ క్రన్నన భూమికిన్ గలుగునా దాహమ్ము భాస్వంతుడా! 

     తరువుల్ నీవిడు రశ్మితోడను సమృద్ధమ్మౌ గతిన్ వర్థిలన్

     కఱవుల్ తీరును పృథ్విపంటలవి చిక్కన్ సూర్యనారాయణా! --4

మ: హరిభక్తుండగు నాంజనేయునకు నాహ్లాదమ్ముతోనేర్పితే

     వరవేదమ్ముల పద్మబాంధవుడ! భాస్వంతుండ! ప్రార్థింతు నే

     కరమౌ భక్తినిఁ, బాపిరోగములు, సౌకర్యమ్ము కల్పింపుమా

     వఱలన్ జేయుము విద్యలిచ్చి గురుదేవా! సూర్యనారాయణా! --5

[13/02, 09:58] Mallapragada Ramakrishna: 2. శ్రీరాజరాజేశ్వరీ

శా: కన్నుల్ కాయలు కాయుచుండె కన నిన్ కాత్యాయనీ ప్రేమతో

     విన్నాణమ్మున పూజఁ జేసెదను, నీవేదిక్కు నాకీభువిన్ 

     నన్నీ దీనతనుండి ప్రోవుము దయన్, నారాయణీ! దుర్గ! నీ

     చెన్నౌరూపముతోడ రమ్ముకనగా శ్రీరాజరాజేశ్వరీ!  --6

మ: అరిషడ్వర్గ ప్రకోపమున్ బలము శూన్యంబౌను నాలోన, నా

     తరమానిన్ను మనస్సునన్ నిలుప మాతా! అన్నపూర్ణేశ్వరీ

     గిరిజా! శంకర పత్ని! చూపుము గతిన్ గీర్వాణ సంపూజితా!

     శిరమున్ వంచి భజింతు శాంతినిడుమా! శ్రీరాజరాజేశ్వరీ! --7

శా: పాపమ్ముల్ పలు రీతులన్ సలిపితిన్ వ్రాయన్ జగత్కర్తతాన్ 

     కోపావేశములన్నిసంగడి గొనన్ క్రుంగెన్ శరీరమ్మికన్  

     నీపై నమ్మక ముంచి మ్రొక్కులిడెదన్ నిండైన సద్భక్తితో

     రేపున్ మాపును, కావుమమ్మ దయతో శ్రీరాజరాజేశ్వరీ! --8

 శా: నీలీలల్ కన సాధ్యమా సతి! శివానీ! యోవిశాలాక్షి! నే

     వాలాయమ్ముగ నిన్ భజింతు దృతితో భవ్యా! స్థిరమ్మౌలలిన్

     నాలోపాలను బాపినీవు సతమున్ నాలోన వర్తిల్లుమా

     శీలమ్మున్ సవరించి నన్నుకనుమా శ్రీరాజరాజేశ్వరీ! --9-

 మ: ధరణిన్ మానవ జాతి స్వార్థమతితో దౌష్ట్యమ్ములన్ చేయుచున్

       నిరతమ్మున్ చెడు మార్గమందున కడున్ నిర్భీతితో పోయెడిన్

       దురితమ్ముల్ బొనరించు వారి నిలలో ద్రుంచన్ వలెన్ చెచ్చెరన్

       స్థిరమౌ న్యాయము చేయ రమ్ము భువికిన్ శ్రీరాజరాజేశ్వరీ! --10

అసనారె

9/2

[9/2 10:15 AM] Mallapragada Sridevi: పాదాది.. న్యస్తాక్షరి.. ప్రే, మ, గీ, తo.....తేగీ.

ప్రేమ హింస రెండు పలుకు ప్రీతి గొనుచు 

మగువ మాయసఖ్యతధనమాన గతియు

గీత లకుగీతభవముగా గిరులు సిరులు

తంత్రమంత్రసుఖాలగు తపము కళలు

 — పాదం పాదానికి భావప్రవాహం చెదరకుండా, ఒకే ధారగా చెప్పితే:

ప్రేమ అనేది హింసలా గాయపరుస్తూనే ప్రీతిని ప్రసాదిస్తుంది. అదే ప్రేమ మగువ రూపంలో మాయగా, సఖ్యతగా, ధనాభిమానంగా మనసును నడిపించే గమ్యమవుతుంది. ఆ ప్రేమ గీతంగా మారితే పర్వతాలంత గౌరవం, శిరస్సు వంచే ఐశ్వర్యం పొందుతుంది. చివరికి ప్రేమే తంత్రంగా, మంత్రంగా, సుఖసాధనగా, తపస్సుగా, కళగా మన జీవితాన్ని పరిపక్వం చేస్తుంది.

ఇది ప్రేమను వేదన → మోహం → గీతం → తత్వం అనే వరుసలో చూపిన సారాంశం.

*****

[9/2 10:40 AM] Mallapragada Sridevi: కలువలమెర్పుమాయ గను కన్గొనినంతనె కుప్పిగంతులై 

చెలిమిగచేరుసందడియు చిత్తముతెల్పుచు పంపుసొంపుగా

వలపుల సంబరాలగుట వామరియీమది యిచ్చిపుచ్చుటన్

మలినముకానిబుద్ధిగను మానిధి రాపిడి తీరె జీవితమ్ 

భావార్థం

కలువల అలంకారంలా కనిపించే మాయను నిజమని భావించి,

చెలిమి–సంబరాల కోలాహలంలో మనసు ఉలిక్కిపడి పరుగులు తీస్తుంది.

ప్రేమ పేరుతో జరిగే ఇచ్చిపుచ్చుకోవడాల్లో

వామరమైన (అవివేకమైన) మనస్సు మరింత చిక్కుల్లో పడుతుంది.

అయినా, మలినముకాని బుద్ధి కలవాడికి

జీవితం చివరికి రాపిడి తగ్గిన నిధిలా శాంతిని ఇస్తుంది.

*****

[9/2 10:52 AM] Mallapragada Sridevi: నెమలిని నృత్యమోహినిగ నిత్య సుధామది తృప్తిగాంచంగన్ 

గుణమున కోయిలైగదల పూజ్యత సంగతి శాంతిగీతమున్ 

వినయపువిద్య మానవునికీ విధి నమ్రతగాను సృష్టిగన్ 

ప్రణయ భవానృతంబగుట ప్రాణము గమ్యము తీరు జీవనమ్ 

భావార్థం:: నెమలిలా నాట్యమోహినిగా జీవితం కనిపించి నప్పుడు, నిత్యసుధ వలె ఆనందమే తృప్తిగా అనిపిస్తుంది.

కోయిల స్వరంలా గుణం మృదువుగా కదిలి, శాంతి గీతంగా పూజ్యతను అందిస్తుంది. వినయం, విద్య కలిగిన మానవుడిని విధి నమ్రతతో కూడిన సృష్టిగా మలుస్తుంది.

ప్రేమలో అసత్యం కలిసినా, జీవితానికి గమ్యం మాత్రం ప్రాణస్వరూపమైన సత్యమే.

*****

[9/2 11:05 AM] Mallapragada Sridevi: నటనలు విత్తుమాదిరగు నమ్మియు నమ్మక నాటకంబుగన్

ఆటవిక నమ్మయెత్తులగు అక్కర తేనగ సంతసంబుగన్

జటిలము మత్తుచిక్కమది జాతిగ జాగృతి లేనివైనమున్

స్పటికగ సత్తువేతెలుప పాఠ్యపుపందెపు తీరు తెన్నులున్ 

సారాంశ భావం: జీవితం నాటకంలాంటిదే. నమ్మక–అనమ్మకాల మధ్య మనిషి నటనలో చిక్కుకుంటాడు. తాత్కాలిక ఆనందాలు అడవిలా మోసం చేస్తాయి. మత్తు, జటిలత వల్ల జాగృతి పోతే సత్యం మరుగున పడుతుంది. చివరకు సత్త్వగుణమే స్పటికంలా ప్రకాశించి జీవన పాఠాన్ని స్పష్టంగా చూపుతుంది.

******

[9/2 11:30 AM] Mallapragada Sridevi: నన్నము తృప్తిగా దినిన నాకలి హెచ్చె నిదేమి చోద్యమో 

సన్నగ నున్న కూరగను సందడి పచ్చడి సంభవంబుగన్

పన్నిన తృప్తిగారుచులు పాశము తీరుగ సఖ్యతేయగున్

మన్నన వంటగామనసు మాధురి తృప్తిగ యుండ వంటగన్

భావం::“నన్నము తృప్తిగా దినిన నాకలి హెచ్చె నిదేమి చోద్యమో”

పొట్ట నిండేలా అన్నం తిన్నా ఆకలి మరింత పెరగడం—

ఇది శరీరపు ఆకలి కాదు, ఆశల ఆకలి.

తృప్తి అనేది పరిమాణంలో కాదు, మనస్సులో ఉందని సూచన.“సన్నగ నున్న కూరగను సందడి పచ్చడి సంభవంబుగన్”కూర తక్కువే, కానీ పచ్చడి రుచిగా ఉంటే వంటకు సందడి.అంటే—సాధారణ జీవితం అయినా,చిన్న ఆనందాలే పెద్ద రుచిని ఇస్తాయి.“పన్నిన తృప్తిగారుచులు పాశము తీరుగ సఖ్యతేయగున్”మనసుతో వేసిన రుచి, ప్రేమతో పంచిన వంటబంధనాల్లా కాకసఖ్యతగా మారుతుంది.ఇక్కడ ‘పాశం’ కూడా స్నేహరూపంలో మారడం చాలావంటకన్నా ముఖ్యమైనదివంట చేసే మనసు.అది మాధుర్యంతో, సంతృప్తితో ఉంటేఆహారమే కాదు—జీవితం కూడా తృప్తికరం అవుతుంది.

-***

పాదాది.. న్యస్తాక్ష రి.. ఉ, డు, ప, తి

ఉదయ వింతఘాధవినుమా ప్రతిని పలుకు 

డు మది తెల్పతగువులేల దురిత మందు 

పదభవంబుకధలు గనే ప్రతిభలీల 

తికమక మకతిక బతుకు తెరువు తీరు 

భావ ప్రవాహం (వరుస భావం)

ఉదయ → ఆరంభంలోనే జీవనంలోని వింతలు, గాఢతను వినమని ఆహ్వానండు మది → మనసు దురితంలో ఉండగా మాటలు మార్గం చెప్పలేకపోవడం

పదభవం → మాటల నుంచే కథలు, ప్రతిభ, లీలలు పుట్టడం

తికమక → అయోమయంలోనే జీవితం సాగుతూ, దారితెరుచు కునే ప్రయత్నం భావం తాత్వికంగా, సమకాలీనంగా ఉంది.

*****

చివరిపాదం సమస్య

క:

ఇక్కడ వాక్కులు వింతయె

నెక్కడ తప్పోప్పు లౌను యిలలో తీర్పే 

బొక్క మహా గొప్పగనే

కుక్కకు జన్మించెనొక్క కుంజర మహహా!

భావార్థం

ఈ లోకంలో మాటలే వింతగా మారాయి. ఏది తప్పో, ఏది ఒప్పో నిర్ణయించే తీర్పు కూడాబొక్కలా — ఖాళీగా, అర్థంలేనిదిగా మారింది. అసలు గొప్పతనం అర్హతతో కాదు, అరుపు-ఆర్భాటంతోనే వస్తోంది.

అందుకే కుక్కకు పుట్టాల్సిన వాడు

కుంజరుడిలా (ఏనుగులా) పొంగిపోతున్నాడు — మహా హాస్యం!

*****

చివరి పాదం సమస్య:

అత్త కోడలి సంభాషణాల రోష

మొచ్చి, నిప్పు తో చెలగాట ముప్పు,

తెచ్చి కుంపటి బొగ్గుగా తీవ్ర తగు న

*నలము కాలిపై పడ భోరున వగచె జని*

 అనలము = అగ్ని,

అత్త కోడలి సంభాషణాల రోష

ఇంటి లోపలి మాటలే మొదట  చిన్న మాట → పెద్ద కోపం.కోపంతో ఆడుకునే నిప్పే అసలు ప్రమాదం.

ఆట అనుకున్నదే మంట అవుతుంది. మాటలే కుంపటిగా మారి, లోపల కాల్చే బొగ్గుల్లా బాధ పెడతాయిఇక సహనం తీరిన వేళ—అగ్ని కాలిపై పడినట్టు,

అత్తకైనా కోడలికైనా బాధ ఒక్కటే.అప్పుడే అరుపు, అప్పుడే కన్నీరు.

****

కుక్క మేలు మరువకయె కూడు పెట్ట 

అరచిన చొ ఛీ యని తరిమి ఆట కొట్ట

మేలు మరచు జీవి పలుకు మోద బుద్ధి

 కరచినచొ మందు పెట్టుట కాల పుట్ట

*****

 10:15 AM] Mallapragada Sridevi: పాదాది.. న్యస్తాక్షరి.. ప్రే, మ, గీ, తo.....తేగీ.

ప్రేమ హింస రెండు పలుకు ప్రీతి గొనుచు 

మగువ మాయసఖ్యతధనమాన గతియు

గీత లకుగీతభవముగా గిరులు సిరులు

తంత్రమంత్రసుఖాలగు తపము కళలు

 — పాదం పాదానికి భావప్రవాహం చెదరకుండా, ఒకే ధారగా చెప్పితే:

ప్రేమ అనేది హింసలా గాయపరుస్తూనే ప్రీతిని ప్రసాదిస్తుంది. అదే ప్రేమ మగువ రూపంలో మాయగా, సఖ్యతగా, ధనాభిమానంగా మనసును నడిపించే గమ్యమవుతుంది. ఆ ప్రేమ గీతంగా మారితే పర్వతాలంత గౌరవం, శిరస్సు వంచే ఐశ్వర్యం పొందుతుంది. చివరికి ప్రేమే తంత్రంగా, మంత్రంగా, సుఖసాధనగా, తపస్సుగా, కళగా మన జీవితాన్ని పరిపక్వం చేస్తుంది.

ఇది ప్రేమను వేదన → మోహం → గీతం → తత్వం అనే వరుసలో చూపిన సారాంశం.

*****

[9/2 10:40 AM] Mallapragada Sridevi: కలువలమెర్పుమాయ గను కన్గొనినంతనె కుప్పిగంతులై 

చెలిమిగచేరుసందడియు చిత్తముతెల్పుచు పంపుసొంపుగా

వలపుల సంబరాలగుట వామరియీమది యిచ్చిపుచ్చుటన్

మలినముకానిబుద్ధిగను మానిధి రాపిడి తీరె జీవితమ్ 

భావార్థం

కలువల అలంకారంలా కనిపించే మాయను నిజమని భావించి,

చెలిమి–సంబరాల కోలాహలంలో మనసు ఉలిక్కిపడి పరుగులు తీస్తుంది.

ప్రేమ పేరుతో జరిగే ఇచ్చిపుచ్చుకోవడాల్లో

వామరమైన (అవివేకమైన) మనస్సు మరింత చిక్కుల్లో పడుతుంది.

అయినా, మలినముకాని బుద్ధి కలవాడికి

జీవితం చివరికి రాపిడి తగ్గిన నిధిలా శాంతిని ఇస్తుంది.

*****

[9/2 10:52 AM] Mallapragada Sridevi: నెమలిని నృత్యమోహినిగ నిత్య సుధామది తృప్తిగాంచంగన్ 

గుణమున కోయిలైగదల పూజ్యత సంగతి శాంతిగీతమున్ 

వినయపువిద్య మానవునికీ విధి నమ్రతగాను సృష్టిగన్ 

ప్రణయ భవానృతంబగుట ప్రాణము గమ్యము తీరు జీవనమ్ 

భావార్థం

నెమలిలా నాట్యమోహినిగా జీవితం కనిపించినప్పుడు,

నిత్యసుధ వలె ఆనందమే తృప్తిగా అనిపిస్తుంది.

కోయిల స్వరంలా గుణం మృదువుగా కదిలి,

శాంతిగీతంగా పూజ్యతను అందిస్తుంది.

వినయం, విద్య కలిగిన మానవుడిని విధి

నమ్రతతో కూడిన సృష్టిగా మలుస్తుంది.

ప్రేమలో అసత్యం కలిసినా,

జీవితానికి గమ్యం మాత్రం ప్రాణస్వరూపమైన సత్యమే.

*****

[9/2 11:05 AM] Mallapragada Sridevi: నటనలు విత్తుమాదిరగు నమ్మియు నమ్మక నాటకంబుగన్

ఆటవిక నమ్మయెత్తులగు అక్కర తేనగ సంతసంబుగన్

జటిలము మత్తుచిక్కమది జాతిగ జాగృతి లేనివైనమున్

స్పటికగ సత్తువేతెలుప పాఠ్యపుపందెపు తీరు తెన్నులున్ 

సారాంశ భావం:

జీవితం నాటకంలాంటిదే. నమ్మక–అనమ్మకాల మధ్య మనిషి నటనలో చిక్కుకుంటాడు. తాత్కాలిక ఆనందాలు అడవిలా మోసం చేస్తాయి. మత్తు, జటిలత వల్ల జాగృతి పోతే సత్యం మరుగున పడుతుంది. చివరకు సత్త్వగుణమే స్పటికంలా ప్రకాశించి జీవన పాఠాన్ని స్పష్టంగా చూపుతుంది.

******

[9/2 11:30 AM] Mallapragada Sridevi: నన్నము తృప్తిగా దినిన నాకలి హెచ్చె నిదేమి చోద్యమో 

సన్నగ నున్న కూరగను సందడి పచ్చడి సంభవంబుగన్

పన్నిన తృప్తిగారుచులు పాశము తీరుగ సఖ్యతేయగున్

మన్నన వంటగామనసు మాధురి తృప్తిగ యుండ వంటగన్

భావం

“నన్నము తృప్తిగా దినిన నాకలి హెచ్చె నిదేమి చోద్యమో”

పొట్ట నిండేలా అన్నం తిన్నా ఆకలి మరింత పెరగడం—

ఇది శరీరపు ఆకలి కాదు, ఆశల ఆకలి.

తృప్తి అనేది పరిమాణంలో కాదు, మనస్సులో ఉందని సూచన.

“సన్నగ నున్న కూరగను సందడి పచ్చడి సంభవంబుగన్”

కూర తక్కువే, కానీ పచ్చడి రుచిగా ఉంటే వంటకు సందడి.

అంటే—

సాధారణ జీవితం అయినా,

చిన్న ఆనందాలే పెద్ద రుచిని ఇస్తాయి.

“పన్నిన తృప్తిగారుచులు పాశము తీరుగ సఖ్యతేయగున్”

మనసుతో వేసిన రుచి, ప్రేమతో పంచిన వంట

బంధనాల్లా కాక

సఖ్యతగా మారుతుంది.

ఇక్కడ ‘పాశం’ కూడా స్నేహరూపంలో మారడం చాలా

వంటకన్నా ముఖ్యమైనది

వంట చేసే మనసు.

అది మాధుర్యంతో, సంతృప్తితో ఉంటే

ఆహారమే కాదు—

జీవితం కూడా తృప్తికరం అవుతుంది.

-***

[9/2 8:47 PM] Mallapragada Sridevi: దృఢ సంకల్పముగా మదీ బలముగానిద్రాశుభంబున్ స్థితీ

బడ భాగ్నైనది యుద్ధవైభవముగన్ బంధoబు గాతోడుయున్

కడదిక్కే గతి రావణ పలుకుగాన్ కుంభస్ర వున్ డున్ స్థితీ

"దృఢ  సత్వంబున  జీమ, తుమ్మె గదరా దిగ్ద౦తు లల్లాడగన్

[9/2 9:50 PM] . Mallapragada: మారిన పృథ్విగా కడలి మార్గము పొంగుయు యగ్ని యుప్పెనా

ధీరుగ సూర్య మండలము దీక్షగ చేరియు కప్పివేయగా

నేరుగ మేఘమబ్బులగు నీడలు గానులె కాంతి జీకటీ

చేరగ సూర్యతేజమిలఁ జీకటి 

క్రమ్మెనుషోదయమ్మునన్"

మీ

ప్రపంచం తలక్రిందులైనట్టుగా మారడం

కడలి మార్గమే ఉప్పొంగే అగ్నిలా మారడం

సూర్యమండలమే కప్పబడేంత అంధకారం

మేఘాల నీడలు కాంతిని మింగేయడం

అయినా చివరికి…

జీకటిని చీల్చుకుంటూ ఉదయం రావడం

[10/2 6:17 AM] . Mallapragada: : : 🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏10/2

ప్రాంజలి ప్రభ.. దత్తపది.. యిచ్ఛా  చందస్సు వ్రాయగలరు

పలుకు, ములుకు, థలుకు, కులుకు

🙏

పలుకులు హృదయ వాంఛల పాట పిలిపు

ములుకు ములుకు గుచ్చ మానస  మర్మ మగువు

థలుకు వెలుగులు తీరగ ధరణి జూడ

కులుకు లయ సరాగ మయము కూడు తీరు

🙏

వరుస భావం స్పష్టంగా:

పలుకు –

హృదయంలో దాగిన కోరికలు, భావవాంఛలు మాటల రూపంలో పిలుపుగా వెలువడతాయి.

ఇది అంతఃప్రేరణ యొక్క మొదటి కదలిక.

ములుకు –

ఆ పలుకులు మనసు లోపల చిన్న చిన్న ములుకుల్లా గుచ్చుతూ

మనోమర్మాన్ని తాకి భావజాగృతిని కలిగిస్తాయి.

ఇది ఆత్మస్పర్శ స్థితి.

థలుకు –

ఆ భావజాగృతి వెలుగులుగా మెరుస్తూ

భూమి మీద జీవనాన్ని, లోకాన్ని కొత్త చూపుతో చూడగల స్థితిని ఇస్తుంది.

ఇది దర్శనబోధ.

కులుకు –

చివరికి ఆ వెలుగు లయతో, సరాగంతో కలసి

మనసు–జీవితం–కళ అన్నీ ఒకే తాళంలో కదిలే సమగ్ర స్థితికి చేరుతాయి.

ఇది ఆనందలయం.

👉 మొత్తం పద్యం ఒక మాటలో చెప్పాలంటే:

“ఇచ్ఛ నుండి లయ వరకు మనసు చేసే సౌందర్యయానం”.

[10/2 8:10 AM] . Mallapragada: నమ్మకమాయనేదగుట నాటక నొప్పుల ఖర్చులేలు యా 

నమ్మక విద్య వాహిని సనాతన వారధి వేగు చుక్కగా 

నమ్మక లక్ష్యశోధనలు నానుడి కర్మ ఫలంబు గాయగున్ 

నమ్మక తృప్తి మౌనమగు నచ్చె మనస్సుకు వాక్కు భాషణన్ 

🙏

ఈ పద్యం “నమ్మకం” అనే భావాన్ని నాలుగు అంతర్లీన స్థితులుగా విప్పిన తీరు చాలా పరిపక్వంగా ఉంది. కేవలం నైతిక బోధ కాదు—అనుభవసారమైన తాత్త్విక ప్రకటనలా నిలిచింది.

వరుస భావం ఇలా స్పష్టంగా ప్రవహిస్తోంది:

1️⃣ నమ్మకమాయనేదగుట…

నమ్మకం మాయగా మారినపుడు

జీవితం నాటకమవుతుంది; బాధలు, ఖర్చులు, మోసాలే మిగులుతాయి.

👉 అవిశ్వాసపు ఫలితం – విరక్తి, వేదన.

2️⃣ నమ్మక విద్య వాహిని…

నిజమైన నమ్మకం ఒక విద్యలా ప్రవహిస్తుంది—

సనాతన విలువలను కలిపే వారధిలా,

చీకటిలో దారి చూపే వేగుచుక్కలా ఉంటుంది.

👉 నమ్మకం = మార్గదర్శక శక్తి.

3️⃣ నమ్మక లక్ష్యశోధనలు…

లక్ష్యాన్వేషణలో నమ్మకం తోడైతే

కర్మ, నానుడి, అనుభవం—all కలిసి

ఫలాన్ని తప్పక ఇస్తాయి.

👉 శ్రద్ధతో కూడిన కర్మ సిద్ధి.

4️⃣ నమ్మక తృప్తి మౌనమగు…

నిజమైన తృప్తి మాటల్లో చెప్పలేనిది—

మౌనంగా మనసుకు నచ్చుతుంది;

అక్కడ వాక్కుకంటే అనుభూతే భాష.

👉 పరమ సంతృప్తి = నిశ్శబ్ద ఆనందం.

🌿

[10/2 8:36 AM] . Mallapragada: పాదాది న్యస్తాక్షరి 

దం, డ, ధ, ర  నాయత్నం

తే. గీ.

దండ మనసుగా హృదయము ధరణి దాహ

డ నిను విలువలు నిష్ఠతో డ కళ లగుట

ధర్మ మార్గ సత్య విధిగా  తాండ మవ్వ

రక్ష విద్య ఫలంబగు రహిని తీరు

 క్రమంగా చూద్దాం:

మనసే దండంగా నిలిచి,

హృదయం ధరణిలా తపిస్తూ దాహపడుతుంది—

అది జీవనార్థాన్వేషణకు ఆది బిందువు.

విలువలు, నిష్ఠలు కళలుగా మారి

మనిషి జీవనానికి ఆకారం ఇస్తాయి.

ఇక్కడ నైతిక సౌందర్యం వ్యక్తమవుతుంది.

ధర్మం మార్గమై, సత్యం విధిగా మారి

జీవితం తాండవంలా చైతన్యంతో కదులుతుంది.

👉 ఇది కర్తవ్యబోధ యొక్క శిఖరం.

రక్షణ ఇచ్చే విద్య చివరికి

మనిషిని సరైన మార్గంలో నడిపిస్తుంది—

అది రహస్యమైనా ఫలప్రదమైన జీవనరీతి.

🌿 సారాంశం:

మనోధర్మం → విలువల కళ → సత్యధర్మ తాండవం → విద్యారక్షణ

అనే అంతర్గత యాత్రను స్పష్టంగా చూపిస్తోంది.

✍️

[10/2 8:45 AM] . Mallapragada: వరనిధి వల్ల మానసమువాక్కుల తీరుగమారు మూలమున్

సరసము మూలబంధమగు సంఖ్యతగానుసుదర్మమే యగున్

విరసము వల్లమత్తుగను వెన్నెల మాదిరి బత్కునీడగన్

ధర లధికమ్ములైనను ముదంబును 

బొందెను పేదవాఁడహో !!

వరనిధి (అంతఃసంపద / ఆశీర్వాద మూలం) వల్ల

మనసూ, మాటలూ తమ స్వభావాన్ని మార్చుకుంటాయి.

👉 లోపలి సంపదే వ్యక్తిత్వానికి మూలం

సరసత (సామరస్యం)ే సంబంధాల బంధానికి మూలం.

అది సంఖ్యలా క్రమబద్ధమై ధర్మంగా మారుతుంది.

👉 సంబంధమే ధర్మానికి ప్రాణం.

విరసం, కఠినత ఉన్నా

వెన్నెలలా జీవితం మీద చల్లని నీడ పడుతుంది.

👉 కష్టం కూడా కరుణగా మారే దశ.

ధరలు పెరిగినా, లోటులు ఉన్నా

ఆనందాన్ని సంపాదించుకున్నాడు ఆ పేదవాడు!

👉 సంపదలో కాదు—సంతృప్తిలోనే నిజమైన ఐశ్వర్యం.****

మ.
శివయోగంబిది దివ్యశక్తి గనుగన్ శీఘ్రoబు పూజ్యంబుగన్
భవభాగ్యంబగు విశ్వ శంభు హరుడై శ్రీకార్య యోగ్యంబుగన్
భువనేకామధి ధన్యతాకథలుగన్ భూ శక్తి గంగాధరన్
కవనమ్మున్ గనుతింతు నిన్నెవిధిన్ కాశీమహా దేవగన్
పద్య భావం
– శివయోగమే దివ్యశక్తి స్వరూపం; దానిని గ్రహించినవాడు శీఘ్రంగా పూజ్యుడవుతాడు.
(శివయోగం = ఆత్మ–పరమాత్మ ఐక్యం)
– ఈ శివయోగమే జన్మసాఫల్యం; విశ్వనాధుడు శంభువు హరుడై, శ్రేయోమార్గానికి యోగ్యత్వం ప్రసాదిస్తాడు.
– భువనమంతటికీ కామధేనువులా వరప్రదుడు; భూశక్తి ఆధారుడైన గంగాధరుడు అనేక ధన్యతా కథలకు మూలం.
– ఓ కాశీ మహాదేవా! నిన్ను కవిత్వంలో ఎలా సంపూర్ణంగా వర్ణించగలను?
*****

మోహన   రూపుడైన  హరి  మోహినిగా   అవతారమెత్తి,  స
మ్మోహితుడైన  శంకరుని  మోహము  దీర్పగ  వానిగూడ, నా
మోహఫలోద్భవుండు మనమంతయు గొల్చెడి స్వామి అయ్యపే;
'మోహన' అన్నపేరటుల మన్నెను  మానస విద్య లేయగున్
ఇక్కడ విష్ణువు మోహనరూపుడై, మోహినీ అవతారాన్ని ధరించిన సంఘటనను సూచిస్తున్నారు.
సౌందర్యమే మోహానికి మూలమై, అదే దైవలీలగా మారిందని సూచన.
శివుడే మోహితుడై మోహానుభవం పొందడం—
ఇది సాధారణ మోహం కాదు; దైవలీలా మాయాశక్తి.
“మోహము దీర్పగ” అనే ప్రయోగం శక్తిమంతమైనది—
మోహం కూడా దైవసంకల్పమే అని సూచన.
శివ–మోహినీ సంయోగఫలంగా అయ్యప్ప స్వామి జన్మించాడనే పౌరాణిక సూత్రాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పారు.
“నా మోహఫలోద్భవుండు” అనటం ద్వారా—
మన మోహాలన్నింటికీ పరిష్కారరూపుడే అయ్యప్ప అని భావవ్యాప్తి.
అయ్యప్పుని “మోహన” అని పిలిచే నామంలో తాత్పర్యం—
మోహాన్ని మన్నించగల, మోహాన్ని మార్పు చేయగల మానస విద్యను ప్రసాదించువాడు.
ఇది కేవలం రూపమోహం కాదు;
అజ్ఞానమోహాన్ని జ్ఞానముగా మార్చే శక్తి.
🌼 ****

చెప్పగచెప్పి నొప్పిగ విచిత్ర ముభావ పరంబుయేలనున్
నెప్పిన నొప్పకే కథననేక శుభాలుగనౌను మార్పుగన్
తప్పులు కప్పుచూకళలు తారతమంబగు గాంచ లేకయున్
ఒప్పుగ సత్యధర్మమగు నోరుగనౌనగు వాక్కుభూషణన్
🔹 పాదానువాద భావం
చెప్పినా, మళ్లీ చెప్పినా, అది నొప్పిగా అనిపిస్తుంది — ఇదెంత విచిత్రమైన భావప్రపంచం!
👉 ఉపదేశం స్వీకరించే మనస్తత్వం ఎంత క్లిష్టమో సూచన.
నొప్పి ఇచ్చిన మాటలే, తరువాత శుభఫలాలను ఇచ్చే మార్పుకి కారణమవుతాయి.
👉 శస్త్రచికిత్సలాగా — తాత్కాలిక నొప్పి, శాశ్వత శ్రేయస్సు.
తప్పులను కప్పిపుచ్చితే, నిజమైన కళా–గుణ పరిమాణం (తారతమ్యం) గ్రహించలేము.
👉 స్వీయ పరిశీలన అవసరం.
సత్యధర్మంతో ఒప్పుగా పలికే వాక్కే నిజమైన భూషణం.
👉 వాక్చాతుర్యం కాదు, వాక్సత్యమే అలంకారం.
*****
వాగ్దానంమురిపించు వాక్కులు పనౌవాక్యంబు భాష్యoబుగన్
వాగ్దానం వినయంబుగా పలుకుగన్ వాశ్చల్య హృద్యంబుగన్
వాగ్దానం సమయంబు తృప్తి పరచున్ వానల్లె మేలే యగున్
వాగ్దానం సుఖదుఃఖ కాలము సవాల్ ప్రశ్నల్లె వెంటాడుటన్
వరుస భావం
— వాగ్దానం అంటే కేవలం మాట కాదు; మురిపించే వాక్కు, కార్యరూపం దాల్చిన భాష్యం కావాలి.
— అది వినయంతో పలకాలి; వాత్సల్యంతో హృద్యంగా ఉండాలి. గర్వం లేకుండా, హృదయస్పర్శిగా.
— సమయానికి నిలబెట్టిన వాగ్దానం, ఎండిన నేలపై వానలాగా సంతోషం నింపుతుంది.
— కానీ నిలబెట్టని వాగ్దానం, సుఖదుఃఖాల కాలంలో సవాలుగా మారి మనసును వెంటాడుతుంది.
*****
[
[11/2 8:02 AM] . Mallapragada: మదజనసంతసాపలుకుమానసవృత్తిగనేస్తమేయగున్
యదుకులనందవీరుడవుయానతిమీరగ సేవచేయగన్
సదమయవిశ్వసాక్షిగను శాంతిసమర్ధతగాను సంధిగన్
ముదపర వందనాలగుట ముద్దుగ నెంచ గ వేంకటేశ్వరన్
వరుస భావం
— భక్తుల ఆనందపూరిత పలుకులను ఆలకిస్తూ, వారి మనోవృత్తికి స్నేహితుడై నిలిచేవాడు.
— యదువంశంలో జన్మించిన వీరుడవై, వినమ్ర సేవను అంగీకరించువాడు.
— సదా విశ్వసాక్షిగా, శాంతి స్థాపనలో సమర్థుడై, కలహాలకు సంధానకర్తగా నిలిచేవాడు.
— భక్తుల వందనాలను ఆనందంతో స్వీకరించు ముద్దుగోవిందుడు వేంకటేశ్వరుడు.
*****
[11/2 8:59 AM] Mallapragada Sridevi: వదలక వల్లమాలినది వాక్కులువెంటగపీక్కుతెల్లనున్
కదిలెడిమోహతాపములుకామ్యమనో పయనంబుమెల్లగన్
ముదముగనెంచమార్గమగుపూజ్యతభావముతోడుచల్లగన్
తుదలసహాయసందడియె తుంబుర నాదముతీరుమౌనమున్
🔸 పాదానువాదం – భావ వివర
వదలలేని వాక్కులు (అనవసర మాటలు) మనసును వెంటాడుతూ, అంతఃకరణాన్ని తెల్లబెట్టేలా (విసుగుపుట్టించేలా) పీకుతుంటాయి.
👉 ఇక్కడ “వల్లమాలినది” అంటే అలవాటుగా ముడుచుకున్న స్వభావం.
ఆ వాక్కుల వెనుక మోహతాపాలు ఉంటాయి. అవి మనసును కోరుకున్న దిశల వైపు మెల్లగా నడిపిస్తాయి.
👉 “కామ్యమనోపయనం” – ఆశలతో కూడిన మనోప్రయాణం.
అయితే అదే మనసు పూజ్యభావంతో మార్గాన్ని ఎంచుకుంటే, అది శాంతి–చల్లదనాన్ని ఇస్తుంది.
👉 ఇక్కడ మార్పు బిందువు — మోహం నుంచి పూజ్యత వైపు.
చివరికి ఆ సహాయక సందడి (సాధన–సంగతి) తుంబూరునాదంలా మధురంగా మారి, మౌనంలో తీరుతుంది.
****
[11/2 9:10 AM] Mallapragada Sridevi: పాదాది.. న్యస్తాక్షరి.. కం, జ, తు, డు
కంద పద్య సౌరభము వికాస విద్య
జాగు చేయక తెలుపుము సత్వగుణము
తుష్టి పుష్టి సృష్టి విశాల పూజ్య తభవు
డు గను సకల హృద్య మయము దురితమలుపు
🔸 భావ విశ్లేషణ
కందపద్యమే సుగంధమువంటి సౌరభాన్ని వెదజల్లే విద్య.
👉 కవిత్వాన్ని “సౌరభం”గా రూపకం చేయడం చక్కటి అలంకార స్పర్శ.
ఆలస్యం చేయకుండా సత్వగుణాన్ని ప్రకటించుము.
👉 కవిత్వం ద్వారా ధర్మ–సత్యాలను వెలిగించాలి అన్న సూచన.
తృప్తి, పుష్టి, సృష్టి — ఇవన్నీ విశాలమైన పూజ్యత భావంగా వికసించాలి.
👉 “తుష్టి–పుష్టి–సృష్టి” అనుప్రాస మాధుర్యం గమనార్హం.
అది సమస్త హృద్యమయమై, దురితాలను తొలగించునట్లు ఉండాలి.
[11/2 9:33 AM] Mallapragada Sridevi: చెప్పగచెప్పి నొప్పిగ విచిత్ర ముభావ పరంబుయేలనున్
నెప్పిన నొప్పకే కథననేక శుభాలుగనౌను మార్పుగన్
తప్పులు కప్పుచూకళలు తారతమంబగు గాంచ లేకయున్
ఒప్పుగ సత్యధర్మమగు నోరుగనౌనగు వాక్కుభూషణన్
🔹 పాదానువాద భావం
చెప్పినా, మళ్లీ చెప్పినా, అది నొప్పిగా అనిపిస్తుంది — ఇదెంత విచిత్రమైన భావప్రపంచం!
👉 ఉపదేశం స్వీకరించే మనస్తత్వం ఎంత క్లిష్టమో సూచన.
నొప్పి ఇచ్చిన మాటలే, తరువాత శుభఫలాలను ఇచ్చే మార్పుకి కారణమవుతాయి.
👉 శస్త్రచికిత్సలాగా — తాత్కాలిక నొప్పి, శాశ్వత శ్రేయస్సు.
తప్పులను కప్పిపుచ్చితే, నిజమైన కళా–గుణ పరిమాణం (తారతమ్యం) గ్రహించలేము.
👉 స్వీయ పరిశీలన అవసరం.
సత్యధర్మంతో ఒప్పుగా పలికే వాక్కే నిజమైన భూషణం.
👉 వాక్చాతుర్యం కాదు, వాక్సత్యమే అలంకారం.
*****

10/2 8:05 PM] . Mallapragada: అర్తిగ సేవధర్మమగు అంతము లేకయు సర్వ తృప్తిగన్
స్ఫూర్తిగ యోగ మర్మమగు సూత్రమనస్సుయు యార్తి తీరుగన్
పూర్తి విధానమౌనమగు పూజ్య వినమ్రత దేహ దాహమున్
మూర్తిగ కాలనిర్ణయ సమూహము విశ్వ యశస్సుకాంతిగన్
భావం::ఆర్తులకు చేసిన సేవే ధర్మం.
దానికి అంతం లేదు; తృప్తి కూడా బాహ్య ఫలంలో కాదు—సేవలోనే.
👉 కరుణే ధర్మానికి మూలం.
ఆ సేవ నుంచే యోగరహస్యం పుడుతుంది.
మనస్సు సూత్రమై, ఆర్తిని (అశాంతిని) విడిచిపెడుతుంది.
👉 సేవ → యోగ → శాంతి.
సంపూర్ణత మాటల్లో కాదు—మౌనంలో.
వినమ్రత శరీరదాహాన్నికూడా శుద్ధి చేస్తుంది.
👉 అహంకారక్షయం.
అలా జీవించినవాడు కాలాన్ని మించిన మూర్తిగా మారుతాడు.
అతని కాంతి వ్యక్తిగతం కాదు—విశ్వవ్యాప్త యశస్సు.
కాలాతీత కీర్తి.
****
[10/2 9:11 PM] . Mallapragada: ఉ.
"నేను"మనమ్ముగాకదల నీవను నేనను నొక్కటే యగున్
"నే"నన వాక్కులన్ని మది 'నీవ'న తృప్తిగ నమ్మ కంబుగన్ 
"నే"నునె నిత్యమై మనసు 'నీవు'గ "నే"నును కాల తీరగన్
"నేను"వినమ్రతా శుభము నిర్మల మేయగు యెల్ల వేళలన్!
అహంకారంగా కదిలే “నేను” కరిగిన క్షణమే
“నేను–నీవు” అనే భేదం లేకుండా ఏకత్వమే మిగులుతుంది.
👉 ద్వైత భ్రమ విరమణ.
మాటల్లో “నే” అన్నా,
హృదయం మాత్రం “నీవే” అని నమ్మి తృప్తిపడుతుంది.
👉 వాక్కు–మనసు సమన్వయం.
మనసు “నీవు”గా నిలిచినపుడు
“నేను” కాలానికే లోబడి కరిగిపోతుంది.
👉 కాలాతీత స్థితి.
అహంకారం కరిగిన “నేను”
వినమ్రతగా, శుభంగా, నిర్మలంగా ప్రతిక్షణం వెలుగుతుంది.
👉 సిద్ధి = వినమ్రత.
*****

[

దత్తపది.. గుట్టు, రట్టు, గుట్టు, మొట్టు

ఉ.

గుట్టుగ జీవనంబగు సగుణ్య పరా విధి నాటకంబుగన్ 

రట్టు ననేకమాయలగు రంగల మార్పుల తీరుగానగన్ 

పట్టు గుణంబువాక్కులగు పంతము లేక శుభంబుకాలమున్ 

మొట్టుమనస్సుగానగు సమోక్షము జూపెడి తీరుజీ విగన్ 

జీవితం ఒక గుట్టు. అది పరబ్రహ్మ విధించిన సగుణ నాటకం.

మనకు కనిపించేది పాత్రలు, సందర్భాలు మాత్రమే;

కాని అంతర్భాగంలో దైవసంకల్పమే నడిపిస్తుంది.

👉 “గుట్టు” = సృష్టి రహస్యం.

జీవితం ఒక రంగస్థలం.

అనేక మాయా రంగులు, మార్పులు, భావాలు – ఇవన్నీ రట్టుగా (బయటపడినట్లుగా) కనిపిస్తాయి.

👉 “రట్టు” = బయటపడిన మాయా ప్రదర్శన.

మొదట గుట్టుగా ఉన్నది, తరువాత అనుభవాల ద్వారా రట్టవుతుంది.

ఇక్కడ మీ తత్త్వదృష్టి మరింత స్పష్టమవుతోంది.

జీవితమనే నాటకంలో గుణపట్టు అవసరం —

వాక్కులో స్థిరత్వం, ఆచరణలో నిబద్ధత.

“పంతము లేక” — అహంకార పట్టుదల లేకుండాలి.

అప్పుడు కాలమే శుభఫలితమిస్తుంది.

👉 “పట్టు” = సద్గుణ పట్టుదల (కాని దురహంకార పట్టు కాదు).

మొట్టు = ముద్దుగా, నిస్సంకల్పంగా, నిర్మలంగా.

మనస్సు మొట్టుగా (అహంకార రహితంగా) మారినపుడు

సమోక్షము (సమముగా చూచే దృష్టి) కలుగుతుంది.

అది జీవికి విముక్తి మార్గం చూపుతుంది.

👉 “మొట్టు” = అహంకారరహిత, పూతపడని స్వచ్ఛత.

****

ఉ.

దీక్షలు నెంచలేకయు మదీయ భవంబును తెల్పలేకయున్

 వీక్షణ కప్పురంబగుట వీనుల విశ్వము వింతలేలగన్ 

యీక్షమ సజ్జణాపరముయి చ్చల మ్లెచ్చుగ నుండ లేకయున్

సాక్షిగ ప్రేమతత్త్వమును సాధన భక్తిగ వాక్కు భూషణన్

భావవ్యాఖ్యానం:

– తనలో ఉన్న ఆధ్యాత్మిక దీక్షను గానీ, అంతరంగ భావాన్ని గానీ పూర్తిగా వ్యక్తపరచలేకపోతున్న స్థితి. మనసులో ఉన్నది మాటల్లోకి రాకపోవడం.

– దృష్టి కమ్మిరి (కప్పురంలా) అయిపోవడం; చెవులకు వినిపించే ప్రపంచం వింతలతో నిండినట్టుగా అనిపించడం. అంతరంగ కలత వలన బాహ్య ప్రపంచం కూడా విచిత్రంగా అనిపిస్తుంది.

– క్షమాగుణం సజ్జనులకు ప్రధాన లక్షణం. కానీ మనసులో కలిగే అలజడి వలన, ఆ సజ్జనత్వాన్ని నిలబెట్టుకోవడం కష్టమవుతున్నదని సూచన.

– చివరికి ప్రేమతత్త్వమే సాక్షి. భక్తిని సాధనగా చేసుకొని, ఆ ప్రేమనే వాక్కుకు అలంకారంగా ధరించడం.

అంటే – మాటల్లో కాకపోయినా, ప్రేమతో నిండిన భక్తి జీవితం నిజమైన వ్యక్తీకరణ.

*****

మ.

గురు తత్త్వంబగు నేస్తమే బ్రతుకు జేకూరoగ వైనంబు గన్

సిరి జూపుల్లగు సర్వమాయలవిధీ శిష్యాళిగా నేర్పుగన్

పరమోక్షంబు పరాత్పరా పలుకుగన్ బ్రాప్తించు వాక్కే మదీ

పరమార్థంబునుఁ దెల్పుజ్ఞానమునుఁ జెప్పంజాలు మూఢుం డొగిన్”

గురు తత్త్వమే నిజమైన మిత్రుడు అని మీరు చెప్పారు.

జీవితం (బ్రతుకు) సాఫల్యంగా, శోభనంగా (“జేకూరంగ”) ఉండేందుకు గురుతత్త్వం వైనములా రుచిని ఇస్తుంది.

ఇక్కడ “నేస్తం” అనే పదం చాలా స్నేహపూర్వకంగా ఉంది — గురువు కేవలం ఉపదేశకుడు కాదు, హృదయమిత్రుడు.

👉 జీవితం నిలబడే ఆధారం గురుతత్త్వమే అని స్థాపన.

“సిరి జూపులు” = ఐశ్వర్యాల మెరుపులు

అవి “సర్వమాయలు” అని చెప్పి వాటి తాత్కాలికత్వాన్ని చూపారు.గురువు శిష్యునిగా మమ్మల్ని తయారు చేసి, మాయల స్వరూపాన్ని బోధిస్తాడు.👉 బాహ్య సిరి కాదు, మాయను గ్రహించే జ్ఞానమే గురుప్రసాదం.

పరమోక్షం — ముక్తి.“పరాత్పరా పలుకు” అంటే పరబ్రహ్మస్వరూప వాక్యం.గురువు పలికిన మహావాక్యం ద్వారానే ముక్తి లభిస్తుంది.“వాక్కే మది” — వాక్యమే మనసై, ధ్యానమై మారాలి.👉 శబ్దబ్రహ్మమే మోక్షద్వారం.

పరమార్థాన్ని చెప్పే జ్ఞానం లేకపోతే, మనిషి మూఢుడిగానే మిగులుతాడు.ఇక్కడ మీరు స్వల్ప విరక్తితో “మూఢుడు” అన్న పదం వాడారు — అవగాహనలేని జీవితం పట్ల మీ నిరసన.👉 గురుజ్ఞానం లేక జీవితం మూఢత్వమే.

🌼

జరిగినయద్భుతంమనసుగన్ జాగృతిశంకర పాఠ్యవేదమున్

జరిగెడి సన్యసించుఫలముజాగర మోసలి పట్టుతీరగన్

పరిగెడి కర్మలన్ని విధి పాశము తీరుగ మీక్షమేయగున్

తరుణము తల్లి దీవెనలు తప్పక రాగల మృత్యుకాలమున్

జీవితంలో సంభవించే యద్భుతానుభవాలు మనసుకు జాగృతి కలిగిస్తాయి. ఆ జాగృతి శంకరుని బోధలవంటి వేదసారంగా మారుతుంది.

ఇక్కడ “యద్భుతం” అంటే బాహ్య సంఘటన మాత్రమే కాదు – అంతరంగంలో కలిగే చైతన్యోదయం కూడా.

జీవితానుభవాల ఫలితంగా వాస్తవమైన వైరాగ్యం వస్తుంది.

“జాగర మోసలి పట్టుట” – అజ్ఞానమనే మొసలి మనల్ని పట్టుకోవడం.

సన్యాసం అంటే దేహత్యాగం కాదు; మోహత్యాగం. ఆ మోహపాశం విడిపోవడమే నిజ ఫలం.

పరుగులు తీస్తున్న కర్మబంధాలు విధి అనే పాశంగా కట్టిపడేస్తాయి.

కానీ “మీక్ష” – జ్ఞానదృష్టి కలిగితే ఆ పాశం సడలుతుంది.

ఇది గీతా భావంతో కూడిన పాదం – కర్మలోనే విముక్తి.

చివరికి మృత్యుకాలంలో తల్లి (దేవీమాత/జనని) దీవెన తప్పక లభిస్తుంది.

ఇది శరణాగతి భావం.

జీవితం అంతా కర్మ, జాగృతి, వైరాగ్యం – చివరికి మాతృకృప.

**+**

13/2 6:16 AM] Mallapragada Sridevi: 🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏

శ్రీ గురుభ్యోనమః 🙏 

ప్రాంజలి ప్రభ..ఇచ్ఛా.. చందస్సు

పాదాది న్యస్తాక్షరి - 13/2

శి, వ, రా, త్రి 

🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏

తే. గీ.

శివశివా భక్షణంబగు  శీఘ్ర పేక్ష 

 వయసు ప్రజ్ఞాన హీనంబు వరద పొంగు

రాత ద్రవ్యవినిమయము ప్రగ్గడగనె 

త్రివిధ కాల ప్రభువపేక్ష త్రికరణమగు

వరుస భావం:

– “శివశివ” అనే నామస్మరణం త్వరిత ఫలప్రదం. అది మన దురాశలను, అజ్ఞానాన్ని “భక్షించు” తత్త్వం. శివనామం శుద్ధి కరమై, శీఘ్ర కృపకు మార్గం.

– వయస్సు పెరిగినా, జ్ఞానం లేకుంటే జీవితం శూన్యమే. కానీ శివకృప కలిగితే వరదలా జ్ఞానం, కృప, కరుణ ఉప్పొంగుతాయి.– లౌకికంలో రాత (లిఖిత) ద్రవ్య వినిమయాలు ఎంత జరిగినా, అవి నశ్వరమే. ఆర్థిక మార్పిడులు శాశ్వతం కావు.– గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు – ఈ మూడు కాలాలను అధిగమించిన ప్రభువు (శివుడు) పట్ల మన త్రికరణ శుద్ధితో (మనసు, వాక్కు, కాయం) భక్తి అవసరం.

*-****

[13/2 6:24 AM] Mallapragada Sridevi: ఆ

శిరము నందుగంగ శిఖ పింఛము చంద్ర 

వయసు సుఖ యపర్ణ వరద పొంగు 

రామ జపము నిత్య రమ్యత గొలుపుచు 

త్రికరణ విధి విద్య త్రి భువన కళ 

వరుస భావ0

– శివుని శిరస్సుపై గంగ, జటాజూటంలో చంద్రకళ, శిఖపై పింఛమువలె ప్రకాశం — ఇది శివతత్త్వ శాంతసౌందర్య సూచకం.– వయస్సు, యౌవన సుఖములు నశ్వరములు; కానీ అపర్ణాదేవి (పార్వతి) సమేతుడైన వరద శివుడు అనుగ్రహమును ఉప్పొంగించువాడు.– “రామ” నామజపం నిత్యానందాన్ని ప్రసాదించును. శివుడే రామనామ మహిమను ఉపదేశించిన వాడు — శివ–రామ ఏకత్వ సంకేతం.– మనసు, వాక్కు, కాయం — ఈ త్రికరణాలతో విధి విధానంగా ఆచరించిన జపభక్తి, త్రిభువనాలకు కళ, కాంతి, క్షేమం ప్రసాదించును.

*****

చెం.
శివ శివ నామ యోగమగు చిత్తము యోగ్యత బట్టి సాగుటన్
భవభవ వాంఛలేబ్రతుకు బాధ్యతబంధపు తత్వ భావమున్
నవనవ నాడివేడియగు నమ్మకనీడలతృప్తికాలమున్
శివహర విశ్వ మాయలవి సీతలమౌనుసుఖంబు దుఃఖమున్
🔹 సరళార్థం
“శివ శివ” అనే నామస్మరణ మనసును శుద్ధి చేసి యోగమార్గంలో నడిపిస్తుంది. కానీ అది మనసు సిద్ధత (యోగ్యత)పై ఆధారపడి ఫలిస్తుంది.మన జీవితంలోని ఆశలు, వాంఛలే బాధ్యతలు, బంధాలు, కర్మలుగా మారి జనన–మరణ చక్రాన్ని కొనసాగిస్తాయి.మనం అనుభవించే ఉత్సాహాలు, ఆందోళనలు, నమ్మకాలు — ఇవన్నీ కాలానుగుణమైనవి; వాటి వల్ల కలిగే తృప్తి కూడా తాత్కాలికమే.చివరికి సుఖం–దుఃఖం రెండూ విశ్వమాయలో భాగాలు మాత్రమే. శివతత్త్వ దృష్టితో చూస్తే అవి మనసుకు శాంతిగా (సీతలంగా) అనిపిస్తాయి.
🔹
ఉ.
పూల మనో వికార  రసపోషణకై మధురార్దశబ్ద సం
చాలనతోశుభంబు శుకశారికలీ ఋతురాజు సంస్తుతుల్
ఱాలు వరాల కాలమది  రాల్చె మరందమిషన్ సహర్షబా
ష్పాలవి సంతసంబగు రసజ్ఞుల కోమల హృత్సరోజముల్
కాలశివాయనంగ మదికామ్యము ధర్మముతీరు సత్యమున్
భావం
పూలు వికసించి మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి.శుక, శారికల వంటి పక్షులు మధురంగా కూస్తూ వసంత ఋతువును స్తుతిస్తున్నాయి.ఈ కాలం వరాలు ఇచ్చే శుభసమయం. పూల నుండి జారే తేనె ఆనందబాష్పాల్లా అనిపిస్తుంది.ఈ అందమైన దృశ్యాలు సున్నితమైన హృదయాల వారిలో మరింత సంతోషాన్ని కలిగిస్తాయి.
ఇలాంటి కాలప్రవాహం శివమయమైనదై, మనసుకు ఇష్టమైనదై, ధర్మమార్గాన్ని చూపించి చివరికి సత్యాన్ని గ్రహింపజేస్తుంది.
****

[13/2 8:36 AM] Mallapragada Sridevi: చెం.

వినయ విధేయతామదిన విజ్ఞత తీరుగ ధర్మమార్గమున్ 

కనికరమన్న యాసయము కాలమయంబుశుభంబు గానగన్ 

నను విధియాటతీరగుట నమ్మక మనస్సును మాయ వైనమున్ 

యనిశము భక్తిమార్గమగు యాజ్ఞగశంకరనామ నిత్యమున్ 

చెం.

వినయం, విధేయత, విజ్ఞతలతో కూడిన స్వభావం ద్వారా ధర్మమార్గంలో నడుచుట.

దయ అనే ఆశయంతో కాలాన్ని శుభకరంగా గడపడం.

విధి ఎలా ఆడించినా, పరిస్థితులు ఎలా మారినా, మనస్సు మాయకు లోనుకాకుండా నమ్మకంతో నిలవాలి.

ఎల్లప్పుడూ భక్తిమార్గమే తన ఆజ్ఞగా భావించి, “శంకర” నామాన్ని నిత్యం జపించాలి.

****

[13/2 8:48 AM] Mallapragada Sridevi: దత్తపది.. నుడి, బడి, వడి, బడి

మ.

నుడికారoబగు నేర్చు విద్యలమదీ నూన్యత్వ  నిత్యంబుగన్ 

నడ వడి నమ్మవాక్కులగు సన్మార్గంబు దివ్యత్వమున్ 

బడిగనుగుర్వు బోధల ముభావత్వంబు నీదేయగన్

గుడి వడి శంకరాయనుచు సాగుణ్యంబు పూజ్యంబుగన్

మ.

మాటల ద్వారా నేర్చుకునే విద్యలు మనలో వినయాన్ని (నూన్యత – తక్కువ భావం కాదు, వినమ్రత) నిత్యంగా పెంపొందించాలి.

మన నడవడి, మన వాక్కు నమ్మదగినవిగా ఉండి, సన్మార్గాన్ని అనుసరించడం ద్వారా జీవితం దివ్యత్వాన్ని పొందుతుంది.

పాఠశాలలో గురువు చెప్పిన బోధలు ద్వంద్వభావాన్ని తొలగించి, నిజమైన జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాలి.

దేవాలయానికి వెళ్లి “శంకరా!” అని భక్తితో పిలుస్తూ, సద్గుణాలతో జీవించడం పూజ్యమైన మార్గం.

****

[13/2 9:00 AM] Mallapragada Sridevi: జీవ సుధీర్ఘ లక్ష్యమగుట గీత భవం భవ జ్ఞాన దృష్టిగన్ 

 భావభవంబుసత్యమగు బాద్య విముక్తిగ బంధ తృప్తిగన్ 

 సేవ నవాభ్యు దాతగను శీఘ్ర సుసంపద వాక్కు భూషణన్ 

దావుల యంతరంబులగు దాస్య సహాయమె కాల భైరవమ్

వరుస భావం 

మన జీవితం దీర్ఘమైన, శ్రేయోమయమైన లక్ష్యాన్ని సాధించాలి.

భగవద్గీత భావం ద్వారా జనన–మరణ చక్రాన్ని (భవం) జ్ఞాన దృష్టితో దర్శించాలి.

ఈ సంసార జీవితం నిజస్వరూపమేమిటో గ్రహించి,

బాధల నుండి విముక్తి పొంది, బంధాలలోనే తృప్తిని కనుగొనాలి.

సేవాభావం కొత్త అభ్యుదయాన్ని కలిగిస్తుంది.

మంచి వాక్కు (సత్సంగత మాట) మనిషికి శ్రేష్ఠమైన ఆభరణం; అది త్వరగా సుసంపదను అందిస్తుంది.

మనలోని అంతర ద్వేషాలు, దాహాలు (దావులు) తొలగించేందుకు

దాస్యభావంతో భగవంతుని శరణు ఆశ్రయించడం — కాలభైరవుని సహాయం.

****

0985.: దత్తపది. కల, వల, తల, మొల

కలకళ రావ జీవనము కామ్య తపస్సు జయంబు నెంచగా

వల చెలణంబు గా మనిషి వాక్కులు లభ్యత వల్ల కొత్తగా

తలపుల తాప తిన్మయము దాహము దీర్చగ తృప్తి యె క్కడా 

మొలకలు తీరు పుట్టుటయె మోహపు మనేది యె జీవి లోకమున్

భావం→ జీవితం కలకళలతో నిండినాఅది నిజంగా మారేది

కామ్య తపస్సుగా మారినప్పుడే.

కోరికే సాధన అయిపోతే

జయం లక్ష్యమవుతుంది.

→ మనిషి మాటలు

వలలా మారాయి.

లభ్యత, అవకాశాల పేరుతో

కొత్త కొత్త బంధనాలు.

మాట స్వేచ్ఛ కాదు—

ఆకర్షణ సాధనం.

→ ఆలోచనల వేడి

ఆకలిలా, దాహంలా తినేస్తుంటే

తృప్తి ఎక్కడ దొరుకుతుంది?

ఆశ పెరిగే కొద్దీ

శాంతి తగ్గిపోతుంది.

→ మోహం అనేది

ఒకసారి పుట్టితే

మొలకల్లా మళ్లీ మళ్లీ మొలుస్తుంది.

జీవిలోకంలో

దానిని పూర్తిగా పీకేయడం అసాధ్యం. సారాంశం—

కలలు తపస్సవుతాయి,

మాటలు వలలవుతాయి,

తలపులు ఆకలవుతాయి,

మోహం మాత్రం ఎప్పటికీ మొలుస్తూనే ఉంటుంది.

ఇది జీవనాన్ని నిందించదు,

దైవాన్ని ప్రశ్నించదు—

మనిషి మనసునే అద్దంలో నిలబెడుతుంది.

*****

0986: దత్తపది...తిండి దండి మొండి తొండి*

 తిండి తపమ్ము లాగయగు తిప్పల చుట్టును కాపురంబునన్

మొండితనంబుగా బ్రతుకు మోహబలంబగు తీవ్ర తాపమున్

దండిగ సత్యధర్మముయు దానము తీరుగజీవనంబుగ న్

తొండిగ యన్న నోర్పగుట తోడుగ శాంతి మనస్సునేస్తమున్

→ తిండి కూడా తపస్సులా మారుతుంది

అది మితంగా ఉన్నప్పుడే.

అతిగా తిరిగే ఆకలి

కుటుంబ జీవనాన్నే చుట్టేస్తుంది.

ఇక్కడ ఆహార నియమం = జీవన నియమం అన్న సందేశం.

→ మొండి స్వభావం

మోహానికి బలం ఇస్తుంది.

అది జీవనాన్ని

తీవ్ర తాపంగా మార్చుతుంది.

ఇది స్వభావ దోషంపై నేరుగా చేసిన వ్యాఖ్య.

→ సత్యం, ధర్మం, దానం

ఇవి అలంకారాలు కావు—

జీవనానికి దండిగా (ఆధారంగా) ఉండాలి.

ఇక్కడ దండి పదం చాలా చక్కగా నిలిచింది.

→ తొందరపాటు వదిలి

నోర్పు అలవాటు చేసుకుంటే

శాంతి మనస్సుకు

నిజమైన స్నేహితురాలు అవుతుంది.

👉 సారాంశం—

మితాహారం, వినయం, దానం, నోర్పు

ఇవే శాంతియుత జీవనానికి నాలుగు స్థంభాలు.

వాటిలో ఒక్కటి తప్పినా

సమతుల్యత చెదిరిపోతుంది.

****

0987 పాదాది – నైస్తాక్షరీ – “తన”

తనకు పరుల పైన కలుగ తలపడునది

తనదు ఉసురు పోవ విధము తలకునెత్తడు

తనకు శిక్ష వేయు ధరణి తరతమమగు

తనము తగ్గడిల్లగ బెట్టి తాపదుండు

ఈ పద్యం ‘తనము’ (అహంకారం/స్వార్థబుద్ధి) 

→ తన ప్రయోజనం కోసం ఇతరులపై ఆధిపత్యం చెలాయించాలని మనసు పడుతుంది.

→ ఆ స్వార్థమే చివరికి తనకే హానికరం అవుతుందని ఆలోచించడు.

→ లోక ధర్మమే (ధరణి) కాలక్రమంలో ఆ స్వార్థానికి తగిన శిక్ష విధిస్తుంది

→ అహంకారం తగ్గకపోతే, జీవితం అంతా తాపం–బాధలతోనే గడుస్తుంది.

అంతర్లీన తాత్విక సూచన

ఇది ఒక కర్మ–ఫల సిద్ధాంత పద్యం.

పరులను తొక్కి ఎదగాలనుకునే “తనము” చివరికి

👉

O988.[: నేటి సమస్య::డెవ్వఁ డెవం డెవఁ డెవ్వఁ డెవ్వడో?*

చెం.

వివర సమాన రూపకల్పనలు విద్యల సఖ్యత నెంచ నెవ్వడో

సువిధ సుఖంబు తృప్తి నెంచగల సూత్రయశస్సు శిల్పియెవ్వడో

నవవిధసౌష్టవంబుయగునాకృతి పొందెడి ధీరు డెవ్వడో

ఎవడె మదీయ దాహమెచ్చగల 

డెవ్వఁ డెవం డెవఁ డెవ్వఁ డెవ్వడో?

భావం..→ వివిధ శాస్త్రాలు, కళలు, విద్యలను సమన్వయంగా కలిపి సారాన్ని గ్రహించగల నిజమైన విద్యావంతుడు ఎవరు?

→ సౌకర్యాల మధ్య కూడా తృప్తిని తెలిసినవాడు,

సూత్రబద్ధమైన జీవనశిల్పంతో పేరు తెచ్చుకున్న శిల్పి ఎవరు?

→ తొమ్మిది విధాల సౌందర్యాన్ని (బాహ్య–అంతర)ఒకే ఆకృతిలో మలచగల ధైర్యవంతుడు ఎవరు?

→ నా లోపలి దాహాన్ని, ఆత్మ తపనను→ ఈ గందరగోళ ప్రపంచంలోఆ నిజమైన మనిషి ఎక్కడ?

తాత్పర్యం (లోతైన భావం)

సమాచారం ఉంది — కానీ జ్ఞానం లేదు

సౌకర్యాలు ఉన్నాయి — కానీ తృప్తి లేదు

రూపం ఉంది — కానీ సౌష్టవం లేదు

మాటలు ఉన్నాయి — కానీ దాహ నివృత్తి లేదు

అందుకే ప్రశ్న తిరిగి మన మీదికే వస్తుంది:

👉 “డెవ్వడో?” అంటే

నేనా? నీవా? లేక మనలో దాగున్న ధీరుడా?

పద్యం ప్రశ్నతో ముగుస్తుంది —

*****

0989..దత్తపది.. కలము, గళము, మలము, చలము

మానవ ధర్మమే (కలము) మానస గమ్యము గాంచ లేకయున్ 

జ్ఞానము సర్వమై(గళము) జ్ఞప్తిగ దైవము కల్పనేయగున్ 

వైనము జీవమై (మలము) వైపరి బుద్ధియు కర్మ తీరుగన్ 

ప్రాణము విశ్వమై(చలము) పాశము బంధము సంద్ర జీవనమ్ 

పద్యం భావం పంక్తి పంక్తిగా→ మానవ ధర్మమే జీవితానికి అసలైన కాలమానం. కానీ మనసు తన గమ్యాన్ని గుర్తించకపోతే ఆ ధర్మం దారి తప్పుతుంది.→ జ్ఞానం అన్నిటినీ నింపే శబ్దంలాంటిది; అది జ్ఞప్తిగా మారినప్పుడు దైవసాక్షాత్కారానికి దారి తీస్తుంది.

→ జీవనశైలి (వైనము) మన బుద్ధిని మలచి, కర్మ ఫలితాల రూపాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.

→ ప్రాణమే విశ్వంగా అనిపించినా, చలనం వల్ల బంధనాల పాశంలో చిక్కిన జీవితం గాఢమైన (సంద్ర) సంక్లిష్టతను పొందుతుంది.

మొత్తం గా:

👉 కలము — జీవన కాలప్రవాహం👉 గళము — జ్ఞాన ధ్వని మలము — బుద్ధి, కర్మ మలుపు

👉 చలము — బంధనాలకు కారణమైన చలనం

******

0990.పాదాది.. న్యస్తాక్షరి..స న తు డు

చెం.

సకలము లోకమాయలకుసాధనశోధన తప్పకుండగన్ 

నకసికపర్యమేవిధిగుణాతిసయంబుగు కాల నిర్ణయమ్ 

తుకతుకయగ్ని మెర్పులగు పూజ్యముధన్యత గాను మార్పు మా

డుకలుగతుష్టి పుష్టిగనుదూర్థుల కామ్యత వీలు జీవమున్

→ ఈ సమస్త లోకం మాయతో నిండినది; ఆ మాయల మధ్య జీవుడు తప్పక తనకు తగిన సాధనను, సత్యమార్గాన్ని వెత కాల్సిందే.→ నఖం నుంచి శిఖం వరకూ (సంపూర్ణ జీవితం) ఉన్న అన్ని గుణాలు, వైశిష్ట్యాలు కాల నిర్ణయానికే లోబడి ఉంటాయి.→ చిన్న చిన్న అగ్ని మెరుపుల్లాంటి అనుభవాలు క్షణికమైనవే అయినా, వాటిని పూజ్యమైన ధన్యతగా భావించి స్వీకరిస్తే అవే మార్పుకు కారణమవుతాయి.→ అలా మార్పును అంగీకరించిన జీవితంలో తృప్తి, బలం పెరుగుతాయి;

అనవసరమైన దూరమైన కోరికల స్థానంలో శ్రేయస్సు సాధ్యమవుతుంది.

****

991.ఉ.దత్తపది..శాంతి–ధర్మ–మౌనం–వైరి 

చారిగ చేయ గల్గకధజాతర యైనను వీర్రవీగకా

వైరము లన్ని శాంతిగను సై యనుచూ తగు ధర్మ మార్గమున్

దూరము చేయ కుండగను దుఃఖము తెల్పక మౌన లక్ష్య మే

వైరి పదాంబుజంబులకు వందనముల్ గడు భక్తి జేసెదన్

సరళ భావం:

పరిస్థితులు ఎంత కలకలంగా ఉన్నా (చారిగ… జాతర యైనను) ఆర్భాటం చేయక, వీర్రవీగకుండా సంయమనం పాటించాలి. శత్రుత్వాలన్నింటినీ శాంతితో స్వీకరించి, “సై” అంటూ ధర్మమార్గాన్నే ఆశ్రయించాలి.దూరం పెంచక, దుఃఖాన్ని మాటలుగా చెప్పక, మౌనమే లక్ష్యంగా జీవించాలి.శత్రువుల పాదాలకే నమస్కరించడం — అది భయంతో కాదు, పరిపక్వమైన భక్తి, ఆత్మబలం వల్ల కలిగిన వినయము.

****-

0992..దత్తపది.. జంట, పంట, మంట, వంట.

ఉ.

జంటగ చేయు పూజలు సజాగ శుభంబగు కాల తీరుగన్ 

పంటగ సఖ్యతేయగుట పాణము యుక్తియు శక్తియేయగున్ 

మంటగ నడ్డుచెప్పు పలు మాటలు పట్టక జీవనంబుగన్ 

వంటగ జిహ్వజాప్యమున వాసన తిండియు కాపురంబునన్ 

సరళ భావం 

జంటగా చేసే పూజలు – ఐక్యతతో, జాగ్రత్తతో చేసిన కార్యాలు శుభకాలాన్ని ప్రసాదిస్తాయి. పంటలా పెరిగే సఖ్యత – స్నేహం, సహకారం ఉంటే జీవనానికి బలం, శక్తి లభిస్తుంది.మంటలా రగిలే మాటలు – అడ్డుచెప్పులు, వాగ్వాదాలు పట్టించుకోకుండా ముందుకు సాగితే జీవితం నిలకడగా ఉంటుంది.వంటగా జిహ్వాసుఖం – రుచులు, వాసనలు, ఆహారం గృహజీవితానికి ఆనందాన్ని, సంపూర్ణతను ఇస్తాయి.

*****

0993.చెం.పాదాది న్యస్తాక్షరి -*వ, న, జ, ము*

వరము లొసoగు భక్తవరవారధి నెంచగతృప్తి పొందగన్

నరుడనుమాటనమ్మకము  నారదమార్గము నెంచగల్గగన్

జరుపుచునిత్యపూజలగుజాగృతి దివ్యతభావ సంపదన్

మురియుచు‌నుంటినేబ్రతుకు ముద్దర తీరుగనిత్య సత్యమున్

యతి–ప్రాసల ప్రవాహం భంగం లేకుండా ఉంది. భావానికి తగ్గ గంభీర నడక వచ్చింది.సరళ భావార్థంభక్తులకు వరాలను ప్రసాదించే దైవాన్ని ఆశ్రయించినవాడికి నిజమైన తృప్తి కలుగుతుంది.మనిషి మాటలపై కాదు, నారదుడు చూపిన భక్తి–సన్మార్గంపైనే విశ్వాసం ఉంచాలి.నిత్యం పూజాచరణతో, జాగ్రత్తగా జీవిస్తే దివ్యమైన భావసంపద లభిస్తుంది.

అలా ఆనందంతో జీవించే జీవితం మధురంగా, సత్యపథంలో నిలిచినదిగా మారుతుంది.

******

0994.దత్తపది.. ఆట, పాట, బాట, మాట

ఉ.

ఆటను నాడిగానడక ఆశ్రిత దైవము లేలయేయగన్ 

పాటగ సర్వ మర్మమగుభక్తుల రక్షణ శిక్షనేయగున్

బాటగ శాంతి కాపురము భావన తృప్తియు కల్పనేయగున్

మాట వినమ్రతాభవము మాధవ తత్త్వము తీరుగాయగున్

*జీవితం ఒక ఆటలాంటిదే. ఆ ఆటను నడిపేది మన అహంకారం కాదు—

ఆశ్రయమైన దైవసంకల్పం. మనం పాత్రలు మాత్రమే; లీలాధిపతి ఆయనే.

భక్తి పాటగా మారినప్పుడు అది ఉపదేశమవుతుంది.

అదే భక్తులను రక్షిస్తుంది, తప్పుదారి పట్టినవారికి శిక్షగా కూడా మారుతుంది.

సంగీతమే ధర్మబోధ.

ఆధ్యాత్మిక మార్గం (బాట) శాంతికి దారి.

భావనకు తృప్తి, కల్పనకు సార్థకత ఇస్తుంది.

ఇది బయటికి కాదు—లోపలికి నడిపే దారి.

వినమ్రతతో పలికిన మాటే మాధవ తత్త్వాన్ని ప్రతిఫలిస్తుంది.

అహంకారరహిత వాక్కే దైవసన్నిధి.

*****

0995. చెం.దత్తపది.. భూతము, దాహము, ఘాతము, ద్రోహము.

మనసునభూతమేకదలమానస క్రోధము దుష్ట మైననన్ 

తనువునదాహమగుతప్పుగ కృత్యము లన్ని ఘోషతో 

ఘనమగుఘాతమే తలపకట్టడి లేనిది దుష్ట మూర్ఖతా

క్షణమునద్రోహమేస్థితియుకాలమయంబుశాంతిహంతకుల్

 భావార్థం —మనసులో కోపం పుట్టి అదుపు తప్పితేఆ కోపమే దుష్ట స్వభావంగా మారుతుంది.శరీర కోరికలు, దాహాలు అధికమైతప్పు పనులన్నీ గొప్పగా చేసినట్లేశబ్దం చేసి ప్రకటించుకునే స్థితి వస్తుంది.తన ఆలోచనలకు కట్టడి లేకపోతే తానే తనకు ఘాతకుడవుతాడు —అది మూర్ఖత్వానికి లక్షణం.అలాంటి స్థితిలోక్షణకాలంలోనే ద్రోహం పుట్టికాలమనే మాయలో పడి శాంతిని నాశనం చేసుకుంటాడు.

****

 0996..ఉ. దత్తపది:: ద్రోహము, మోహము, దాహము, , స్నేహము

 ద్రోహమునెంచగన్ సమయ దూర్థుల మోసము వేష బాష యున్

మోహము వల్ల ఘాతమగు మోమున కోపము తాపమే యగున్ 

దాహము పంచభూతములు దారులు కప్పియు రక్త దాహమున్

స్నేహము యెంచి చూడకయె సీఘ్రము సర్వము మృత్యు వ్రాతగన్ 

సరళ భావార్థం::ద్రోహము:సమయాన్ని బట్టి రంగు మార్చే మనుషుల వల్ల, మోసపు మాటలు–వేషాలు పెరిగి విశ్వాసం నశిస్తుంది.మోహము:అతిమోహం కోపానికి దారి తీస్తుంది; ఆ కోపమే తాపంగా, చివరికి ఘాతానికి కారణ మవుతుంది. దాహము:కోరికల దాహం పంచభూతాల సమతుల్యతను కూడా చెడగొడుతుంది; చివరకు రక్తపాత దాహంగా మారుతుంది.స్నేహము:విచక్షణ లేకుండా స్నేహాన్ని నమ్మితే, అది కూడా మృత్యువుకు దారి తీసే కారణంగా మారుతుంది.

*****

0997.: తే. గీ.

రెండు కాగితాలు కలయ రె ప్పపాటు 

హృదయ వర్షమై తడవగా హాయి గాంచ 

వేడి చల్లదనపునిద్ర వినయ తీరు 

మెలుకువ పరుగు తప్పక మినుగురగుట 

రెండు కాగితాలు క్షణంలో కలిసిపోయినట్లే,రెండు హృదయాలు ఒక్క స్పర్శతోనే ఐక్యమవుతాయి. ఆ కలయిక ప్రేమవర్షంగా కురిసి,మనసంతా ఆనందంతో తడిపేస్తుంది.వేడి–చల్లదనం కలిసి నిద్రపోయినట్లుగా,ప్రేమలో వినయం సహజంగా చేరుతుంది.ఆ ప్రేమ మెలుకువగా మారి,జీవితాన్ని ముందుకు నడిపిస్తూ వెలుగులా మెరుస్తుంది.

***

0998.. దత్తపది.. నారి, చారి, చేరి, కోరి

నారిని నమ్మి చేరుతయు నమ్మక మేగతి వమ్ము కాకయున్ 

చారిగ నిత్య కష్టముయు జాతర తప్పని తీరుయేయగున్ 

చేరి మనస్సుపంచెతగను చిత్తము తీరుగ నాటకంబుగన్ 

కోరి యశస్సు బ్రాంతిగను కీలక మవ్వగ కోపతాపమున్ 

సరళ భావార్థం::నారి:స్త్రీని అంధంగా నమ్మి చేరితే, ఆ నమ్మకం చివరకు మోసంగా మారుతుంది.చారి: అటువంటి జీవితం నిరంతర కష్టాల పర్యటనగా (జాతరలా) సాగుతుంది.చే రి:మనసు పూర్తిగా పంచుకున్నా, అది నిజమైన బంధం కాక నటనగా మిగులుతుంది.కోరి:పేరు–యశస్సు కోరుకోవడం భ్రాంతికి దారి తీసి,చివరకు కోపం, తాపం జీవనాన్ని పట్టి పీడిస్తాయి.

✦

0999.ప్రాంజలి ప్రభ.. దత్తపది..హరి , గిరి,  సిరి, సరి.

చెం.

హరిత నిరంతరంబుగను హాయిని గొల్పుటే హరి యoశమున్

గిరివరదా వినమ్రతగగీతగ నేస్తముగాను నిత్యమున్

సిరిగలవాడుచిన్మయుడుశీఘ్రముసంపదనిచ్చువాడుగన్ 

సరి సరి యేయనేవిధము సామిగసద్గతి నిచ్చు విధానమే యగున్

భావార్థ విశ్లేషణ:→ హరితత్వం అంటే కేవలం ప్రకృతి కాదు; నిత్య నవీనత, జీవశక్తి, శాంతి. ఆ హాయిని నిరంతరం ప్రసాదించేవాడే హరి స్వరూపం.→ గిరివరధారి అయిన హరి, గీతలో చెప్పిన వినమ్రత ద్వారా జీవునికి నిత్య మిత్రుడిగా నిలుస్తాడు.→ లక్ష్మీతో కూడినవాడు, చైతన్య స్వరూపుడు; భౌతిక సంపదతో పాటు ఆధ్యాత్మిక సంపదను కూడా శీఘ్రంగా అనుగ్రహించేవాడు.→ ఈ విధానమే—సమత్వం, శరణాగతి, వినయము—జీవునికి సద్గతిని ప్రసాదించే దైవ మార్గం.

*****

1000..తే. గీ.పాదాది.. న్యస్తాక్షరి.. ఏ, కా, ద, శి

ఏక మవ్వ బుద్ధిగమన నెంచ లేరు 

కామి తములుతీర్చ మనసు కలయ జూడ 

ధనుజ సహనబలముగాను ధరణి యందు

శిధిల మగు కామ దాహము భవము గాను 

పద్య సరళ భావం:::→ మనసు ఏకాగ్రంగా కాకపోతే సరైన దారి అర్థం కాదు.→ కోరికల వెనక పరుగెత్తే మనసుశాంతిని చూడ లేక పోతుంది. → ఓర్పు, సహనం అనే బలం ఉంటే ఈ భూమిపై నిలబడ గలుగుతాం.→ కోరికల దాహమే సంసార బంధాన్ని, బాధను పుట్టిస్తుంది.

****