02-02-2026

 శ్రీమద్భగవద్గీత... మోక్ష సన్యాస యోగము... 18 వ అధ్యాయము

అంతర్యామివి వాసుదేవుడవునీవాద్యంత రాహిత్యమున్,   

అంతర్యామిగ త్యాగ తత్త్వమును సాధ్యా భావ ధర్మమ్మునే 

అంతా నేర్చిన సన్యసమ్ములగుణార్ద్రంతమ్ము సత్యమ్మునన్ 

అంతర్యామివి వాసుదేవుడవునీ హార్దిక్య కాంక్షమ్ము గన్(1)

వేత్తలు కొందరున్ దెలుపు విద్యల కర్మలు త్యాగమేయగున్ 

మొత్తము వీడగా దెలుప ముఖ్యము త్యాగము నేననన్ విధిన్ 

వేత్తలు కర్త భావమున వీలును బట్టియె  సన్య సమ్ముగన్ 

మొత్తము సర్వ కర్మ ఫలముం పరివర్జన త్యాగ మేయగున్(2)

ప్రతి కర్మానిల దోషమేయగుటకే  ప్రాధాన్య మేమివ్వగన్ 

మతి యందున్ గల మానవుండు కలగన్ మార్గమ్ము వెచ్చించగన్ 

మతి యందున్ ఫల యజ్ఞదానములుగన్ మాధుర్య మేనెంచగన్ 

ప్రతి కర్మాంతర వ్యా జ్యముల్ గనెడి ప్రాబల్యమ్ము కర్మమ్మగున్(3)

త్యాగము, న్యాసముల్ మొదలు తామస సాత్త్విక రాజసమ్ముగన్ 

త్యాగము శ్రేష్టమే యను విధానము నీవన నేవచించెదన్ 

త్యాగము మూడుమార్గమువిధానము గావిధి సౌమ్యమేయగున్ 

బాగుగఁ దెల్పెదన్  వినుము బాధ్యత పర్వము వాని యందునన్(4)

హోమ తపస్సుగా మనసు హోరును దానము నిశ్చ యమ్ముగన్ 

క్షేమముఁ  గోరు మార్గమున జేయ నెఱుంగుట విద్యలేయగున్ 

నేమము విశ్వమేయగును నీడల మాదిరి రక్షయేయగున్ 

సామము నీశ్వరేచ్ఛ యన సాధ్యము మూడుగ సర్వవేళలన్(5)

కార్యమనేదియేది యనకర్తలకాంక్ష యు లేక జీవమున్ 

సర్వ తలంపుతోకదల సాధన యాసలు లేక జీవమున్ 

సర్వ సుఖమ్ముకోరుటయు సాక్షిగ యుత్తమ యాస యమ్ముగన్ 

కార్యమవశ్యమా చరణ కాలము బట్టియు నిశ్చయమ్ముగన్.(6)

గర్వ మనంగనేది యనగర్తలకాంక్షయు లేక జీవమున్ 

సర్వ తలంపుతోకదల సాధన యాసలు లేక జీవమున్ 

సర్వ సుఖమ్ముకోరుటయు సాక్షిగ యుత్తమ యాసయమ్ముగన్ 

నిర్వహణాధికారణము నేమము లెన్నగ నిశ్చయమ్ములన్(7).

వేదోక్తమ్మగుకర్మలున్ విహితమున్ విశ్వాస లక్ష్యమ్ముగన్ 

స్వాధీనమ్ముగలన్ త్వజింప నుచితాస్వాస్థ్యమ్ము మోహమ్ముగన్ 

భాధే తామసమేగుణంబుచరితమ్ బాంధవ్య కర్మాచరణ్ 

యీదివ్యమ్ముగనన్ నిషిద్ద విధిగన్ యీతామసా త్యాగమున్(8)

కర్తవ్యమ్మున కర్త కర్మల కళే కాలమ్ము తీర్మానమున్ 

కర్తవ్యమ్ములు దుఃఖకారకములే గాయమ్ము  సౌఖ్యమ్ముగన్ 

కర్తవ్యమ్ములు సత్య త్యాగములనే కర్మార్థ మోక్షమ్ముగన్

కర్తవ్యమ్ము శరీరమౌను విధిగన్ కామ్యమ్ము త్యాగమ్ముగన్..(9)

కీర్తినిగోరకెన్నడును, కిమ్మన కర్మలు జేయ నెంచితిన్, 

ఆర్తినిజూపి సజ్జనుల కాఫలశక్తులనే త్యజించెగన్ 

మూర్తిగనిల్పు ధర్మముకు,మూలము సాత్త్విక సంస్కృతీ లనన్  

స్ఫూర్తిగ తానుసర్వులకు పూర్ణయశస్సునొసంగ వేడెదన్(10)

సకలముశుద్ధ సత్త్వ గుణసంశయమేల? మహత్మ్య మేయగున్ 

ముకులిత కర్మలేయనుగు ముఖ్యపథమ్ము సమమ్ము త్యాగమున్ 

వికలత నొందకేమనసువిద్యల విస్మయమందు జాలమున్

అకుశల కర్మలే నెరవు నాశలనేవియెలేని జీవముల్(11)

నడవడియందు ధర్మమును నాలుగు ప్రక్కల నిల్పు జేయగన్

తడబడడెప్పు డాతడుసుధర్మ విధానవిధమ్ము లందునన్ 

వడివడి సాగుచుండగ నపార వివేకత కార్యమేయగున్ 

విడువక కర్మలన్ విధిగ వేడుక ధ్యానము  త్యాగమేయగున్(12)

కర్మలు మంచిచెడ్డవిగ కాలము నందున మిశ్రితమ్మ గున్ 

కర్మలు దానమున్ మరచి కార్యము జేసెడి శుద్ధులేయగున్ 

కర్మలు దానమున్ సలుపుఁ గారణ లక్ష్యము క్షేమమేయగున్ 

కర్మల బంధమే ఫలిత కాలము నందున  త్యాగమేయగున్(13)

కర్మల సిద్ధి పొందగలఁ గర్తల సక్తుల మార్పుఁ జేరగన్ 

మర్మము లెల్లఁ దెల్పితి సమానత తోడుగ స్పష్టమేయగన్ 

ధర్మము హేతువేయగుట దారులవైనము కాలమేయగున్ 

మర్మము సంఖ్య శాస్త్రమున మార్గముఁ దెల్పెద ముందు నేనుగన్14)

అల్పము గాదె మా బ్రతుకు నాయువు దాత యెరుంగలేకనా  

దెల్పుము మాకు జ్ఞానమును దేవ, సనాతుని ప్రీతి తోడుగన్ 

సల్పగ నీదు మార్గములు సద్గతి నిచ్చెడి హేతువేయగున్ 

కల్పన వృద్ధియే నరుడుఁ గామిత మీయుము నీవు నీవుగన్15)

మరువగబోములే మదిని, మక్కువ వాక్కులు హేతువేయగున్

తరచుగ గుర్తుకొచ్చెనిక, తప్పులు, నొప్పులు సద్విమర్శకై  

పరువు మిగిల్చగానిటను, పాలను నీళ్లను చేర్చు చిత్తమున్ 

వెరువ శరీర కర్త కళ వేగమెనీదరి శాస్త్ర కర్మలున్16)

దారులు సర్వకర్మలకు ధర్మము తోడగు శుద్ధ యాత్మగన్ 

చేరిన కర్తగా భవము చేరువ వాక్కులు చేష్టలేయగున్ 

కారణ జన్మమై తమ ప్రకారము బోధల పెంపు దప్పునే 

దారుణ మైనబుద్ధిచిత దాస్యవిమోచన కర్మయేయగున్17)

తానే కర్తననే ముభావమున యంతా తానె కష్టమ్ముయున్ 

జ్ఞానేనేనను వాక్కుగానుతెలిపే జ్ఞానమ్ము నాదేయనున్ 

కానేకాదును కర్మలంటమనసే కర్తుత్వ భావమ్ముగన్,  

ఆనాడీ విధిలీలదాన గుణమున్ ప్రాయమ్ము పాపమ్ము నన్18)

జ్ఞాతాజ్ఞానమునేర్పగామనసునే జ్ఞానమ్ము బోధించగన్ 

ఈతీరే జపయోగ భాగ్యముగనే నిచ్ఛా వికర్మమ్ముగన్ 

ఆతీరే కరణమ్ము కర్త క్రియలే నాశ్చర్య వైనమ్ముగన్ 

ఆ తీరేసహజమ్ము కర్మ కళలే నాశ్రేయ మేనేయగున్19)

గుణ సంఖ్యా విధి శాస్త్రమున్ గణములే గుర్తుండు బేధమ్ముగన్ 

గుణభేదమ్ముల కోవిదత్వమున సంకోచమ్ము  సాధ్యమ్ముగన్  

గుణముల్ జ్ఞానముఁ సాటి కర్తలగుటన్ కోర్కెల్ ప్రకాశమ్ముగన్ 

గుణముల్ మూడును కర్తకర్మ  క్రియలున్ గుర్తింపు జీవమ్ముగన్20)

సమభావస్థితి శాశ్వతమ్మున సమస్తమ్ముస్వభావమ్ముగన్ 

సమ మోహమ్మువిభాగమున్ జరుపుటన్ సాధ్యమ్ము జ్ఞానమ్ముగన్ 

సమలక్ష్యమ్మగు సాత్త్వికమ్ము కళలున్ సామర్ధ్యమే జీవమున్ 

సమదేహమ్మున జీవయాత్రలనువిశ్వాసమ్ము జీవాత్మగన్(21)

నా మదిలోన భావనలు నాట్య విధానము కాంతిశోభ గన్ 

 నా మదిరోదనల్ వినుచు నన్ననులాపము సేయు జ్ఞానమున్ 

 నామది మోదముల్ వినుచు నాదగు కర్మల సేవ నేస్తమున్ 

 ప్రేమగ  పొందగల్గెవిధి పెన్నిధి భావము నేను నేనుగన్ (22)

శా.ఈ దేహమ్మున సౌఖ్యమే ఫలితమై నిచ్ఛాను గమ్యమ్ముగన్, 

ఈ దేహమ్మున నిచ్చిపుచ్చు గుణమే నిష్టమ్ము ప్రాప్తమ్ము గన్, 

ఏదైనా మదిమార్పుసల్పు విధమే నేకైక తోడేయగున్ 

ప్రాదేశమ్మగు శాంతసంతసముగన్ ప్రాముఖ్య డెందమ్ముగన్(23)

మ.మనకీ కర్మలు శాస్త్రమేనగుటకున్ మార్గమ్ము ధర్మమ్ముగన్ 

మనమేకర్తగ భావమంతటనసమ్మానమ్ము సత్యమ్ముగన్ 

మన కాంక్షా క్రియ లేకమైన విధులన్మాయా సమాగమ్మునన్   

మనమే కర్మలు జేయ సాత్త్వికమునన్ మర్మమ్ము జీవమ్ముగన్(24)

శా.ఏకర్మల్ సహ భోగి చేయు విధిగన్ యేమాయ మార్గమ్ముగన్, 

ఏ కర్మల్ ఘనకార్యముల్ సలుపగా నేడేడు జన్మమ్ములన్,  

ఏ కర్మల్ పెను గర్విజేయగలుగన్ నీమాయ సర్వమ్ముగన్, 

ఆకర్మల్ మహ రాజసమ్మగుటలో నాశ్చర్య లక్ష్యమ్ముగన్(25)

ఉ.హానిని జేయ నెంచకయె హాయినిఁ బెంచెడి కర్మలేయగున్ 

వేనినిఁ బంచగా మనసు విఘ్నత శక్తియు కాలమేయగున్ 

ప్రాణిగ కర్మఁ జేయబడు పాలన గమ్యము మంచిచెడ్డలున్ 

వానిని సాధ్యమం దెరుగు వాదము విందగు తామసమ్ముగన్(26)

మ.ఎవడాసక్తిని వీడునో విలువలే నేర్పాటు వీలున్ గనున్, 

ఎవడాగర్వము వీడునో నతడునీవెంచన్ పరీక్షించ గన్, 

ఎవడున్ హర్షము, శోకముల్ దెలియ నేడీవిశ్వ మందున్ సుధీ, 

ఎవడాసిద్ధిని పొందగల్గకళలేనిచ్ఛా ప్రధానమ్ము లై.(27)

ఉ.మోసము జేయు వాడగుట మోహపు నొత్తిడి జేయుచుండగన్ 

పాసము కర్మమే యనుచు పాలన ద్వేషిగ మారియుండుటన్ 

రోసము కష్టపెట్టగ విరోధ ముఁ గల్గగ శోకమేయగున్ 

ధ్యాస దురాశతో సతత దారిగ రాజస భావమేయగున్(28)

ఉ.ధూర్తుడు శిక్షితుండగును దూరగ సోమరి చింతలే యగున్ 

కర్తగ శుంఠగన్ తలపు కాల విఘాతక కోప భావమున్, 

ఆర్తి నుపేక్షతోఁ బనులు నాదర లేకయ పాప బుద్ధిగన్ 

స్ఫూర్తిగ లక్షణమ్ములవి సూత్రము లేకయె వ్యర్థమే యగున్(29)

శా.నీవే కర్తగ నీ సహాయ మెరుగన్  నీప్రేమ వాశ్చల్యమున్ 

నీవే నావచనమ్ములన్ వినగ నే నీబోధనా విద్యగన్ 

నీవే ధైర్యముతోను బుద్ధి గనుమా నీదర్మమే నాదిగన్ 

నీవే న్యాయముగాను మూడు విధముల్ నీశక్తి తెల్పేమదిన్(30)

చం అవని ప్రవృత్తి మార్గమున నాశ నివృత్తి భయమ్ము తెల్పగన్  

వివరములన్ని కార్యములు వేదనభావపు లక్ష్య మేయగున్ 

వివిధ విధాన బంధమున  విశ్వము మోక్షపు శక్తి యుక్తిగన్ 

నవ విధ ముక్తి చిత్తములు నర్తన సత్త్వ యధార్ధ బుద్ధిగన్(31)

31.ఉ.ధర్మములేవిజేయకనె ధర్మము వెంబడి పర్గులెత్తగన్
కర్మలు లెక్కజేయకనె కాలము దారిని పాప పుణ్యముల్
మర్మము నీతిగాఁ దెలియు మానవ ధర్మము గొప్పదేయగున్,
ఓర్మిని రాజసమ్మనుట నొప్పదు నూహల నెల్ల వేళలన్

32.చెo.తలచినధర్మ మేమనసు తత్త్వము మారి జయమ్ము ప్రశ్నగన్
తలచును కర్త యేదియన తామసమౌను ననాది బుద్ధిగన్
గలుగు విరుద్దభావములు గమ్యము మార్పునుఁ గోరు వైనమున్
విలువలు తామసమ్మనెడి విద్యను వింతగ బోధఁ జేయగన్

33.చెం.ఎవడు సృజించగా మనుజు లెంచెడి ధర్మము ధారణమ్ముగన్,
ఎవడు సహాయ విద్యలకు నెప్పుడు బోధలుఁ జేయు కర్తగన్,
ఎవడు ధనమ్ము ధారణల నెంచెడు సేవలుజేయ బుద్ధిగన్,
ఎవడిటు సాత్త్వికమ్ము నిటు నెల్లర మేలుగ నిశ్చయమ్ముగన్

34.చెo.ఎవడిటు చండ శాసనుడు నేగతి ధైర్యము తోను మాటలై,
ఎవడెటు చెప్ప ధర్మముగ నేగతికామము మోక్ష మాటలై,
ఎవడటు రాజ్య భోగముల నెంచెడు సంగమ కోర్కెలెంతగా 
సువిదుని నన్ను రాజసముఁ జూపెడు కాంక్షలుగాను జీవమున్

35.చెo.భయమును నిద్ర చింతయును బంధము ధారణ జేయు మౌనిగన్
నయముగమానవుండు విధి నాట్య ముఁ జేయగఁ గష్టమే యగున్
నియమము లేక సత్యములు నిత్యము ధారణ తాముఁ జేయుచున్
నియమము తామసమ్మదియు నీడగ ధైర్యము తాను జీవమున్

36.చెo.వినయము శీలమున్నను సవిద్యయులేక విధీ విధాన మున్
నయముగ విద్య నేర్ప గురునాడిని నిత్యము సత్య వాక్కుగన్
నియమము గాను మూడుగుణ నీతుల భవ్యముగానుఁ జెప్పెదన్
పయనము లక్ష్మి, వాణి తమ పాత్రల దెల్పెద నేను నేనుగన్

37.మ.మరి దుః ఖాంతము సౌఖ్యమున్ జరుగుటన్ మార్గమ్ము ప్రేమమ్ములన్
నరుడే శాంతము నేస్తమున్ సుఖమునన్ నర్తించు జాడ్యమ్ముగన్
పరి నామమ్మున దుఃఖ, సౌక్యములనే ప్రాధాన్యతల్ మార్చియున్
పరమాత్మా గుణ సాత్త్వికం వినయమై పాధ్యమ్ము జీవమ్ముగన్

38.ఉ. సమ భాగ్యమ్మగు సంపదే సుఖముగన్ సాధ్యమ్ము సంతోషమున్
సమ లక్ష్యమ్ముల దుఃఖమున్ సమయమున్ సామర్థ్య తుల్యమ్మగున్
సమ భోగమ్మున రాజసమ్మగుటగా సారూప్య భావమ్ముగన్
సమ దేహమ్మున  దుఃఖ, సౌఖ్యమగుటన్ సాయమ్ము దైవమ్ముగన్

39.ఉ.ఏ సుఖమున్ జనించు సుర నేస్తము తోడగు వింత మార్పుకున్,
ఆ సుఖమున్ మనో మయము నంతట బిడ్డల బంధమేయగున్,
ఏ సుఖ మెన్న సోమరిగ నేయముఁ జెప్పక మౌనమేయగున్, 
ఆ సుఖ సంతసమ్ములను తామస మేయగు నిత్య జీవమున్

40.ఉ ఏదియు భూమినిన్ జననమేయగు భాగ్యము దేని కోసమున్
ఏదియు యంబరమ్ముజల మేయగు యోగ్యత దేనికోసమున్,
ఏదియు దేవతా కృపయు నేలెడి భావము దేని కోసమున్,
ఆదియు నంతముల్ రహిత మాశయ సిద్ధిగ నేను నేనుగన్

41. ఉ.మంచితనాన బ్రాహ్మణుడు మార్గ సమర్ధత తెల్ప గల్గగన్

సంచిత ధైర్య సంపదల సాధ్యము ధర్మము క్షత్రియమ్ముగన్,
ఎంచిన విద్య వైశ్యులగు నెల్లర నాకలి తీర్చ గల్గగన్,
అంచన సూద్ర కర్మలుగ నాశయ సిద్ధిగ వారి జీవమున్