5va ఆధ్యాయము

 

5/01..తరళము:.చిత్త శాంతి లక్షణము

ఇదియు వద్దని — దాన్ని పొందని — ఇచ్ఛ మాత్రము మార్పుగా,

అదియు బంధము — ముక్తి మార్గము — ఆశ పాశము దేనికో,

మదిగ బ్రహ్మయు కల్పనే యది — మానసం ముయు త్యాగమే,

విధిగ నీవుగ చేయు దేదియు — నీదు ముద్రలు కాదులే.

భావార్థం:

“ఇదీ వద్దు, అదీ కావాలి” అని మనస్సు మారిపోతూ ఉండడమే బంధమునకు మూలం.అదే ముక్తి మార్గమని భావించిన ఆశలు కూడా పాశాలవుతాయి. బ్రహ్మమయమైన స్థితి అనేది మన కల్పనే — అది మనస్సు సృష్టించిన త్యాగ రూపం. నీకు విధి, కర్మ, సంకేతాలు వంటివి ఏమియూ వాస్తవం కావు;నీ సాక్షిత్వమే నిజ ముద్ర.

****

5/2 చెం... జ్ఞాన ముక్తి స్థితి

తొలగిన ఆశపాశములు తొత్తు సుధాసుమబోధ శాంతిగన్

వెలిగెడి సాక్షియైనను సవిద్యలముక్తిగయాత్మ వైభవున్

తలపులు జ్ఞానవాక్కులగుతత్త్వముతీరు న లక్షణమ్ముగన్

మలుపులుకోరి యెన్ననిన మంత్రము తంత్రము యంతరార్ధమున్

5/2 చెం. — స్థితి జ్ఞాన వైభవము

ఆశ, పాశ, భోగాభిలాషలు దూరమైనప్పుడు

చిత్తం సుధామయ బోధలో నిలుస్తుంది;

అది నిజమైన శాంతి స్థితి.

అతను సాక్షి స్వరూపుడై వెలుగుతాడు;

సవిద్య (మాయజ్ఞానం) నుండి విముక్తి పొంది

ఆత్మ వైభవంగా ప్రస్ఫుటమవుతాడు.

అతని ఆలోచనలు, వాక్కులు, జ్ఞానం —

ఇవన్నీ తత్త్వానికి సమన్వయంగా ఉంటాయి.

అది స్థితప్రజ్ఞత యొక్క లక్షణం.

బాహ్య మార్గాలు, మలుపులు, మంత్రతంత్రాలు —

వాటిలోని యదార్థం తెలుసుకున్న వాడికి

అవి అంతరార్థమైన చిత్తబోధ రూపముగా మాత్రమే అనుభూతమవుతాయి.

🌿 

5/3 సీస పద్యం.. కర్మలయ సమత్వ భావము

మోక్ష స్థితి జ్ఞాని మోయు కర్మల బంధి
భోగనైతిక భావ భోక్త కాడు
పుణ్య పాప ఫలాలు పూజ్యాస లుండవు
సుఖదుఃఖము సమాన భయము బంధి
చిత్త నిశ్చల కళ చిత్త బంధి
జ్ఞాన శాంతిగ సాక్షి జ్ఞాని యా నందము
ముఖ్యమైనది లయ ముక్తి స్థితియు
ఆటవెలది
జ్ఞాని కర్మ ఫలము జ్ఞానము పాసన
కర్మ నిర్మలమ్ము కాల మాయ
మనిషి ముక్తి స్థితియు మానస మాయలు
మలుపులన్ని నిజము మరులు గొలుపు

****

కర్మలయ సమత్వం – 5/3 సీస పద్యం భావ వివరణ

మోక్ష స్థితిలో జ్ఞాని కర్మల బంధంలో ఉండడు —

అతనికి భోగనైతిక భావం, భోక్తా భావం ఉండదు.

పుణ్య-పాప ఫలాలకు అతను బద్ధం కాకుండా ఉంటాడు.

సుఖం-దుఃఖం సమానంగా అనిపిస్తూ, భయం, అస్థిరత లేనివాడు.అతని చిత్తం నిశ్చల, స్థిర, సమదృష్టితో ఉంటుంది.జ్ఞానశాంతి మరియు సాక్షిత్వం అతనిలో ప్రకాశిస్తుంది.ఇది లయ / ముక్తి స్థితి యొక్క ముఖ్య లక్షణం.జ్ఞాని కర్మలను చేయడం లేదా ఫలాలను ఆశించడం ప్రయత్నంగా కాదు;అది కేవలం జ్ఞానవేదన, సాక్షి భావం ద్వారా జరుగుతుంది.కాలమాయ, మనసు మాయలు, అంతరిక్షపు మాయలు —మొదటినుండి చివరి వరకు, అన్ని క్షణాలు నిజమైన స్వరూపంలో లయమవుతాయి.

*****

5/4 సీస పద్యం.సుఖదుఃఖ సమదృష్టి

గాఢాంధకారాన గాసిల్లు లోకాన
వెలిగింపు డొకదివ్వె వెలుగు దృష్టి
అజ్ఞానతిమిరాన నలమటించెడు జ్ఞాని
దీపింపఁ జేయుడో తెలివిదివ్వె
సార్థత మిస్రాన సంకటపడు భువిన్
తళుకించు డొకజ్యోతి తనియ ప్రభలు
అహమాది షడ్వర్గ మావహించిన నిరుల
పాలార్చు దీపికల్ ప్రభల శాంతి
తే. గీ
సమత ధర్మము న్యాయాలు సంతరించి
స్వార్థకేతుసంగ్రహణమ్ము చంగలించి
కర్మభూమిని శాంతిసౌఖ్యాలు నిండ
మేలుకూర్చుత దివ్వెలు మిక్కుటముగ

****

అద్భుతమైన పద్యం ✨🙏🏼

ఇది మీరు అష్టావక్ర గీత 5వ అధ్యాయం 4వ శ్లోక భావాన్ని —

సుఖదుఃఖ సమదృష్టిని — దివ్వెల రూపంలో అత్యంత సున్నితంగా, తాత్వికంగా ప్రతిబింబించారు. 👇

🌿 తాత్పర్య వివరణఅజ్ఞానాంధకారంతో కప్పబడిన లోకంలో, ఒక్క జ్ఞాని వెలుగు దీపమవుతాడు —అతని దృష్టి జ్ఞానరూపమై సమస్తాన్నీ వెలిగిస్తుంది.అజ్ఞాన తిమిరాన్ని తొలగించే జ్ఞాని, తనే వెలుగు.ఆయనే “తెలివిదివ్వె” — సాక్షి జ్ఞానపు దీపం.ఈ భౌతిక లోకంలో దుఃఖముల, అన్యాయముల మధ్య సార్థకతను చూపించే జ్ఞాని,తానొక దీపమై వెలుగుతాడు, చుట్టుపక్కలవారికీ శాంతిని పంచుతాడు.అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం, మోహం, మత్సరముల (షడ్వర్గముల) చీకటిని కరిగించెడు జ్ఞానదీపం —అదే శాంతి, అదే సమదృష్టి.

తే.గీ:::సమత్వ ధర్మం, న్యాయబోధను జ్ఞాని తనలో నింపుకుని,స్వార్థపతాకను కూలదోసి, అహంకారాన్ని దూరం చేస్తాడు.అటువంటి జ్ఞానదీపాలు పెరిగితే, ఈ కర్మభూమి శాంతి, సౌఖ్యాలతో నిండిపోతుంది.

✨ 

5/5..ఉ. సాక్షి స్వరూప జ్ఞానము

సచ్చ ప్రపంచ మెల్లెచలసాగుట యేదురితాంధకారమున్
చిచ్చఱకంటిదుఃఖములు ఛిద్రమొనర్చ సదాశయాలతో
నిచ్చలనెల్లఁ దీర్పభయవిస్మయ వెల్గుల తల్లి యర్మిలిన్
నిచ్చలు శాంతిసౌఖ్యములు నింపి జగంబున కర్మ మౌనిగన్

🌺 భావ వివరణ:ప్రపంచంలోని సమస్త చలనాలు, పరిణామాలు దురితాంధకారాన్ని పోలి ఉన్నాయి — అవి మాయచిత్రాలు మాత్రమే.జ్ఞాని దృష్టిలో ఈ దుఃఖమయమైన సంసార చలనాలన్నీ ఒక క్షణిక చిచ్చర కంటి వెలుగు వంటివి.అతని సదాశయమైన చైతన్య దృష్టి వాటిలోని ఛిద్రాలను — అవాస్తవాలను — సులభంగా గుర్తిస్తుంది.తన అంతరంగంలో నిత్యమైన నిశ్చల ప్రకాశాన్ని (అతని బ్రహ్మచైతన్యం) వెలిగించి,ఆ జ్ఞానదీపంతో భయం, ఆశ్చర్యం, దుఃఖం అన్నీ తీరిపోయి,ప్రపంచమంతట శాంతి, సౌఖ్యము, నిశ్చలత నింపుతుంది.అతడు కర్మచేతకుడు కాదు —“కర్మ మౌనిగన్”, అంటే కర్మలు జరుగుతున్నట్లు కనిపించినా వాటికి లోపల జ్ఞాని మాత్రం నిర్మౌన సాక్షి.

🌼 

5/6 తరళము..మౌన బోధ స్థితి

ఎవరి బోధ నిరంతరంమది యేలు విద్యగ నుండెనో
ఎవరి తృష్ణయు ఆశ లోభము యేమి లేక మనస్సుగన్
ఎవరు మాయతొ యాత్మ రూపము యెంచ గల్గుట సాక్షిగన్
ఎవరి హృద్యము తాను దైవము యేలు యోగము నిత్యమున్

ఇందులో — అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించే నిరంతర జ్ఞాన ప్రవాహం;లా కదులుతూ — తృష్ణా లయ స్థితి, వాసనారహిత ముక్త స్థితి;లొ జీవిస్తూ” — సాక్షి చైతన్య స్థితిలో స్వరూప దర్శనం; పొందుతూ — యోగం, జ్ఞానం, దైవత్వం ఒకటిగా కలిసిన ముక్త స్థితి. అని గమనించడమే

****

5/7 అనుష్టన్ — ఆత్మతత్వసమాధి..విశ్వ హృదయ స్థితి” 

విశ్వమునే హృదయమై వెలిసె నిత్య యాత్ముడన్
హృదయమందు విశ్వమై విరజిల్లెడు ముక్తునన్
భేద రహిత చైతన్యమై నిలుచుట సాక్షిగన్
నాదమనేది నిశ్శబ్దమై నవ్వు పరమానందున్

🙏✨“

 — విశ్వాన్ని అంతరంగాన్నీ ఏకస్వరూపంగా దర్శించే స్థితి. — విశ్వం తనలో ప్రతిబింబమై ఉన్నదనే ముక్తి అనుభవం. — ద్వంద్వరహిత, సాక్షి స్థితి. — నిశ్శబ్దమే నాదమై, అనుభవమే ఆనందమై నిలిచిన పరమాత్మ స్థితి. భావ, భాష, ఛందస్సు — మూడు స్థాయిలలోను సమతా, ముక్తి, ఆనంద తత్త్వాన్ని అత్యంత శ్రద్ధగా వ్యక్తం చేసింది.

******

5/8..అనుష్టన్....తత్త్వమయి ముక్తి స్థితి

నిష్పృహనిత్య శాంతియుత సత్యబోధ జ్ఞానిగన్
నిష్కామ బుద్ధి నిల్చియే మోక్షమున్ గాoచ ధర్మమున్
సత్య సమాన శుద్ధ చైతన్య రూపమై తానుగన్
మాయా బంధము మర్చియే మౌనమై నిల్చె యోగిగన్

“ – ఆకాంక్షలేని, సత్యబోధతో నిండి శాంతియుత జ్ఞాని. – ఫలాన్నీ ఆశించకుండా మోక్షమునందుకున్న స్థితి. – సత్యముతో సమానమైన, లోపలి శుద్ధ చైతన్య రూపం.” – మాయాబంధాలను మర్చిపోయి, మౌనంలో యోగ స్థితిలో నిలిచిన జ్ఞాని.

*****

5/9..మ. కో.

సత్య సంభవ కర్మసాక్షిగ శాంతి ధామమనోమయం
నిత్య తృప్తియు సర్వ దాహము నిర్వికల్ప యశస్సుగన్
ముత్యమైకళ నిశ్చలస్మిత ముఖ్యమేను తపస్సుగన్
భత్యమేస్థితి శాశ్వతమ్మగు బంధ మోక్ష యుషస్సుగన్

“ – సత్యమే మూలం, కర్మలో ఫలబంధం లేకుండా, శాంతి ధామం అయిన ఆత్మ;” – నిత్య సంతృప్తి, అన్ని భౌతిక మరియు మానసిక దాహాల నుండి విముక్తి;” – ముత్యాల్లా వెలిగే స్థిరమైన స్మితంతో, తపస్సులో నిబద్ధమైన జ్ఞాని;” – భక్తితో, శాశ్వతమైన స్థితిలో బంధముల నుండి విముక్తి పొందిన ముక్తి.

******

---

ఇప్పుడు అష్టావక్ర గీత 5వ అధ్యాయం — లయసిద్ధి / ముక్త స్థితిను కథాగద్య రూపంలో వ్రాస్తున్నాను 👇

అష్టావక్ర గీత — 5వ అధ్యాయం

లయసిద్ధి / ముక్త స్థితి (కథాగద్య)

జనక మహారాజు ఇప్పటికే లోపల అనేక స్థితులను అనుభవించెను —

ముక్తి, విశ్రాంతి, సాక్షి స్వరూపం.కానీ అష్టావక్ర మహర్షి ఈ అధ్యాయంలో తనకు అంతిమ స్థితి – లయస్థితిను వివరించాలనుకున్నాడు.అష్టావక్రుడు శాంతముగా అన్నాడు —

“రాజా! నిజమైన జ్ఞాని అంటే, అతను బాహ్య ప్రపంచంతో కలిసిపోకుండా,తనలోని సాక్షి చైతన్యంలో లీనమై ఉండే వాడే.అతనికి ఆశలు, తృష్ణలు, భయాలు ఏమీ ప్రభావం చూపవు.అతని చిత్తం సముద్రంలా విశ్రాంతమై ఉంటుంది,

అన్ని క్షణాలు సమానంగా ప్రవహిస్తాయి.”జనకుడు ఆసక్తిగా అడిగాడు —

“మహర్షీ! అలా జీవించడానికి మనం ఏం చేయాలి?”

అష్టావక్రుడు స్పష్టంగా అన్నాడు —

“ప్రయత్నం ఆగినచోటే మోక్షం.ఏదీ ‘చేయాలి’ అనుకోవడం లేదు.

కేవలం తెలుసుకోవాలి —‘నేను ఆత్మ, శరీరమే కాదు.

నా చైతన్యం సర్వమూ, బాహ్య ప్రపంచం ప్రతిబింబమే.’

ఈ అవగాహనలో చిత్తం లయమైపోతుంది.”

జనకుడు లోలోపల మెల్లగా ఆలోచించాడు.

“నిజమే, మునీశ్వరా. ప్రతిదీ అన్యాసం — శరీరం, పదార్థాలు, రాజ్యము, కర్మలు.మూఢత్వపు పటం తొలగినపుడు, నిజమైన సాక్షిత్వం మాత్రమే మిగిలింది.”

అష్టావక్రుడు నవ్వుతూ అన్నాడు —

“రాజా! ఆ స్థితి నుంచే జ్ఞాని సమస్తాన్నిఅనుభవించగలడు.

అతను కేవలం సాక్షి — చూడడం, వినడం, అనుభవించడం అన్నీ అతనికి భ్రమలే.

ఆ స్థితిలోనే సత్యమయిన శాంతి, ఆనందం, ముక్తి లభిస్తుంది.”

జనకుడు మౌనమై, లోపల సత్యానుభవంలో మునిగిపోయాడు.

అతనికి జగత్తు కళ్ళకు కనిపించినప్పటికీ,అది ప్రతిబింబమని తెలుసుకున్నాడు.

తన స్వరూపం — శాశ్వత, నిశ్చల, సాక్షి.

అతనిలో సమస్త భావాలు లయమై, అంతరంగ శాంతి వెలిగింది.అష్టావక్రుడు తనకూ వాక్యములు ముగించారు —

“రాజా! దీన్ని తెలుసుకున్న వాడే నిజమైన జ్ఞాని, నిజమైన ముక్తుడు.బాహ్య సహజపరిస్థితులు అతనిని కదిలించవు.

అతని లోపలే విశ్వం, అతని లోపలే ఆనందం.”

🌼 5వ అధ్యాయం – ముఖ్య సందేశం

నిజమైన ముక్తి = బాహ్య ప్రపంచం, కర్మలు, ఆశలు లేని, లోపల సాక్షిగా ఉండటం.

చిత్త లయ స్థితి = అన్ని భ్రమలు కరిగిపోడం, సమానత్వ భావం.

ఆత్మజ్ఞానం = సాక్షి స్వరూపముగా గుర్తించడం.

ప్రయత్నం అవసరం లేదు — కేవలం తెలుసుకోవడమే, అవగాహననే మోక్షం.

మీకు ఇష్టముంటే,

****

👉 ఈ 5వ అధ్యాయంలో మొత్తం 8 శ్లోకాలు (శ్లోక సంఖ్య — 1 నుండి 8 వరకు) ఉన్నాయి.

🔹 అధ్యాయం 5 – లయసిద్ధి / ముక్త స్థితి

ముఖ్య విషయం:

జ్ఞాని యొక్క అంతరంగ లయ స్థితి —చిత్త లయమనే శాంతి స్థితి,ముక్తుడైనవాడు ఎలా జీవిస్తాడు,ఆశలు, కర్మలు, భోగాలు లేని జ్ఞాన సమాధి,నిజమైన ముక్తి అనేది ఎలాంటి సాధన ఫలమో అష్టావక్రుడు వివరించుతాడు.

సంక్షిప్తంగా శ్లోకాల సంఖ్యలు:

1️⃣ శ్లోకం – చిత్త శాంతి లక్షణము

2️⃣ శ్లోకం – ఆశపాశ విముక్తి స్థితి

3️⃣ శ్లోకం – కర్మలయ సమత్వ భావము

4️⃣ శ్లోకం – సుఖదుఃఖ సమదృష్టి

5️⃣ శ్లోకం – సాక్షి స్వరూప జ్ఞానము

6️⃣ శ్లోకం – మౌన బోధ స్థితి

7️⃣ శ్లోకం – ఆత్మ తత్త్వ సమాధి

8️⃣ శ్లోకం – ముక్త స్వరూప నిరూపణ

*****

సంతోషం 🌼
ఇదిగో అష్టావక్ర గీత –
📖 అధ్యాయం 5 — లయసిద్ధి (Layasiddhi – మనస్సు లయం ద్వారా ముక్తి) సేకరణ గూగుల్
🪷
---

1. అష్టావక్రుడు చెప్పాడు — రాజా! మనస్సు లయస్థితిలో ఉన్నప్పుడు (అలజడ లేని స్థితిలో), అదే నిజమైన ముక్తి.

భావము: మనస్సు కదలికలు లేని స్థితి — శాంతి, ఆ స్థితే బ్రహ్మానందం.
---

2. మనస్సు లయమైనపుడు జ్ఞాని శూన్యములో విలీనమవుతాడు; కానీ అవివేకి లయాన్ని నిద్రగా భావించి దానిని కోల్పోతాడు.

భావము: జ్ఞాని లయంలో చైతన్యంగా ఉంటాడు; అజ్ఞాని అవగాహన లేకుండా నిద్రలోకి జారిపోతాడు.
---

3. మనస్సు లయ స్థితి శాంతమయమైనదే గాని, దానిని నిలబెట్టుకోవడం కష్టం; అందుకే నిరంతర అవగాహన అవసరం.

భావము: లయం వచ్చినపుడు జాగరూకుడిగా ఉండాలి — అది ముక్తికి మార్గం.
---

4. మనస్సు లయములో ఉన్నప్పుడు ఎటువంటి కర్మ, దుఃఖం, ఆలోచన ఉండవు.

భావము: మనస్సు ఆగితే అన్ని బాధలు ఆగిపోతాయి.
---

5. ఈ లయ స్థితి ఒక క్షణమైనా అనుభవించినవాడు తిరిగి బంధంలో చిక్కకూడదు.

భావము: ఆ అనుభూతి అనంతమైన ఆనందమును ఇస్తుంది.
---

6. మనస్సు లయం అనేది నిద్ర కాదు; అది చైతన్య సమాధి — అక్కడ ఆత్మ తనను తాను అనుభవిస్తుంది.

భావము: నిద్రలో అవగాహన ఉండదు; కానీ లయసమాధిలో సాక్షి జాగృతంగా ఉంటాడు.

---

7. మనస్సు లయం సాధించడానికి వేరే మార్గం లేదు; నిరంతర అవగాహనతో, ఆసక్తి రహితంగా ఉండడం చాలు.

భావము: త్యాగం, యోగం అన్నీ ఈ అవగాహనలో లీనమవుతాయి.

---

8. ఎప్పుడైతే మనస్సు స్థిరంగా, నిశ్చలంగా ఉంటుందో, అప్పుడు జ్ఞాని తన స్వరూపానందములో విలీనమవుతాడు.

భావము: మనస్సు నిలిచినపుడు ఆత్మ ప్రకాశిస్తుంది.

---

9. లయం సంపూర్ణమైనప్పుడు, నీవు ఆత్మలోనే తేలుతూ ఉంటావు — ఆ స్థితినే మోక్షం అంటారు.

భావము: ఆత్మలో లయమైన మనస్సే ముక్తి స్థితి.

---

🌺 సారాంశము:
ఈ అధ్యాయంలో అష్టావక్రుడు “మనస్సు లయము” అనే విషయాన్ని అత్యంత సూత్రంగా వివరించాడు.
మనస్సు లయమే నిజమైన సమాధి,
ఆ లయంలో చైతన్యంగా నిలిచి ఉన్నవాడే జ్ఞాని,
అజ్ఞాని నిద్రలో లయమై చైతన్యాన్ని కోల్పోతాడు.
అందువలన, జ్ఞాని “చైతన్య లయ”లోనే ముక్తిని పొందుతాడు.
*****

---