మ. అభయాస్థాదిగ శంకరా భవముగన్ ఆశ్చర్య రూపంబుగన్
ప్రభలైవెల్గుచు లోకరక్షగను సర్వార్ధంబు ప్రేమంబుగన్
శుభహృద్యంబున లీలలన్నియుమదీసూత్రంబు క్షేమంబుగన్
అభయానoదము కోరి దీక్షలుగనున్ ఆకాంక్ష లేతీర్చగన్
సరళ భావం :
ఓ శంకరా!
నీవు అభయాన్ని ప్రసాదించే ఆశ్రయస్వరూపుడవు.
నీ రూపం ఆశ్చర్యకరమైన దివ్యత్వంతో ప్రకాశిస్తూ లోకరక్షణ కోసం ప్రేమతత్త్వాన్ని విరజిమ్ముతుంది.
నీ లీలలన్నీ శుభమయమైన హృదయానికి క్షేమాన్ని అందించే దైవసూత్రాలవంటివి.
భక్తులు అభయానందాన్ని కోరుతూ దీక్షలు చేస్తారు; వారి ఆకాంక్షలను నీవే తీర్చుతావు.
*****
కం.కమలముల కళకళ కొ లము
మమకారపుతుమ్మెదకళ మనుగడ కోర్కెల్
క్రమమే ప్రణయపు లీలలు
సమరమ్ములమాయశాంతి సంబర మయ్యేన్
సరళ భావం :
కమలాలు వికసించి అందంగా మెరవడం వంటి విధంగా,
మమకారమనే తుమ్మెద మనసులో కోరికలను కలిగిస్తుంది.
ఆ కోరికల వల్ల ప్రేమలీలలు సహజంగా సాగుతాయి.
అయితే ప్రేమలో కలహాలు, సమరాలు వచ్చినా చివరికి అవే శాంతి మరియు ఆనందానికి దారితీస్తాయి.
****
కం.అదుపుగ నున్నను కర్మలు
చదవగతప్పదు సమయపు చరితము తెలపెన్
పొదుపుగ సంపద నున్నను
కుదురుగ కూర్చొని యెతిన్న కూడిన కరుగున్
సరళ భావం :
మనిషి ఎంత అదుపుగా జీవించినా, కాలం రాసిన కర్మఫలాలను తప్పించలేడు.
ఎంత జ్ఞానం చదివినా జీవితం తన అనుభవాల ద్వారానే నిజమైన పాఠాన్ని నేర్పుతుంది.
అలాగే ఎంత పొదుపుగా సంపద కూడబెట్టినా, దాన్ని ఉపయోగించకుండా కేవలం దాచుకుంటే ఒకరోజు అది తగ్గిపోవచ్చు లేదా విలువ కోల్పోవచ్చు.
****
మ.ఒకనాడే కలిశారుసత్యమగు సింధూరం ప్రసన్నమ్ముగా
సకలంబున్ సహవీర్య సంపదగనున్ సాధ్యంబు సుసేవారమమ్
వికసంబున్ సహభక్తి మార్గమగుటన్ విద్యా విశాలత్వమున్
ఇక రామాయణ ఆంజనేయుని కళా యిష్టాను రామంబుగన్
భావం :
ఒకనాడు కలిసిన శ్రీరామ–ఆంజనేయుల అనుబంధం సింధూరప్రసన్నతవలె పవిత్రమైనది.
వారి సహవీర్యం, పరస్పర విశ్వాసం, సేవాసంపద సమస్త కార్యాలను సాధ్యంగా చేసింది.
సహభక్తి మార్గం వికసించి, విద్యా విశాలత్వాన్ని ప్రపంచానికి చూపింది.
ఇదంతా రామాయణంలో ఆంజనేయుని కళ, ఇష్టం, ఆరాధన, రామనిష్ఠగా వెలుగుతోంది.
****
ఉ. రమ్మని రమ్మురమ్ము జన రాజ్యము నందున రక్ష లేకయున్
సమ్మతి కమ్ముకున్న జన సామ్యము తీర్పుగ ముఖ్య మంత్రిగన్
కొమ్మకు రెమ్మకున్న జన కొల్వులు కొత్తగ రాష్ట్ర వృద్ధిగన్
ముమ్మర సేవలేవిధియు మోక్షము నాయక వాక్కు గానగన్
భావం
ప్రజలను “రండి రండి” అని పిలుస్తూ నాయకులు హామీలు ఇస్తారు.
ప్రజల ఓట్లతో ముఖ్యమంత్రి పదవి వస్తుంది.
రాష్ట్ర అభివృద్ధి పేరుతో కొత్త ఉద్యోగాలు, పథకాలు ప్రకటిస్తారు.
నాయకులు సేవ చేస్తామని చెప్పే మాటలు ప్రజలకు ఆశ కలిగిస్తాయి.
*****
మత్తకోకిల:
కానరావె ప్రియా మదీయ నిగాద ప్రేమ విపంచికా
మేను జూడగ జాను రేఖల మేలు బంగరు సోయగన్
బౌనటే సఖియా!సుశీల విభామిణీ! దర హాసినీ!
సోని వానల జల్లు యైనది చుక్కవైతివి గానవా!
డా.మీ.మి*
భావం :
“ఓ ప్రియతమా! నా హృదయంలో నినదించే ప్రేమ విపంచికవంటి స్వరరాగమా! ఎందుకు కనబడవు?
నీ మేనిని చూచినపుడు బంగారు రేఖల్లా మెరిసే సోయగం మనసును మైమరపింపజేస్తోంది.
ఓ సఖీ! ఓ సుశీలవతి! ఓ ప్రకాశమయ సుందరి! చిరునవ్వుతో మనసును కట్టిపడేసే దరహాసినీ!
సున్నితమైన వానజల్లులా వచ్చి, ఆకాశంలోని చుక్కవలె నా జీవనంలో వెలుగవు కాదా?” అని నాయకుడు ప్రేయసిని ఆహ్వానిస్తున్నాడు.
****
మ. కో. కానవే మది సోయగాలివి గాంచ గల్గు విపంచికా
మేను దాహము తీపిచేదన మేలు సంతస భామినీ
మానునన్నను మానలేనిది మానసాంబగు హాసినీ
సోనితమ్మున నిత్య సత్యము సొమ్మసిల్లుట గానవా
భావం :
“ఓ సోయగాల రూపిణీ! నా హృదయానికి కనువిందు చేసే ప్రేమ విపంచికవంటి స్వరమా!
నీ మేనిసోయగం దాహంలా వేడెక్కించినా, అదే తీపి చేదనగా సంతోషాన్నీ ఇస్తోంది ఓ భామినీ!
నిన్ను మరువాలని అనుకున్నా మరువలేని స్థితి — అది నా మానసస్వరూపమైన చిరునవ్వే.
రక్తసంబంధములా లోతైన నిత్యసత్యం ప్రేమలో సొమ్మసిల్లిపోవడమే కాదా?” అని నాయకుని అంతరంగం పలుకుతోంది.
****
మ. కో. కక్ష కాపుర కామినీమది కాల వైనము యేలనో
శిక్ష యేగతి మోహతాపము శీఘ్ర సంపద తప్పదో
రక్ష గాస్థితి మాత్రమేయగు రమ్య దాహము కాలమే
దక్షతావిధి యాడు నాటక ధారి దాతగ నిత్యమున్
భావం :
కక్షలు, కాపుర జీవితం, కామినీ మదం — ఇవన్నీ కాల ప్రభావంలో ఎలా మారిపోతాయో ఎవరికీ పూర్తిగా అర్థం కాదు.
మోహంతో కూడిన తాపమే చాలాసార్లు శిక్షగా మారుతుంది; శీఘ్రంగా వచ్చిన సంపద కూడా నిలకడగా ఉండకపోవచ్చు.
రక్షణగా కనిపించే స్థితి కూడా కాలానుగుణమైన ఒక తాత్కాలిక దాహమే.
చివరకు ఈ జగత్తు మొత్తం దక్షతతో నడిచే విధి అనే మహానాటకంలో, కాలమే పాత్రధారి, దాత, దర్శకుడిగా నిత్యం కొనసాగుతుంటుంది.
***
ధ్రువ.కరుణ వృష్టిని కామ్య దృష్టిని కన్న తండ్రిగ తల్లిగా
అరుణ దృష్టిని కావ్య ముష్టిని ఆశ శృష్టిగ మెల్లగా
చరణ బ్రష్టుని ప్రేమ త్రాష్టుని చెంచ లాష్టుని నమ్మగా
తరుణ యిష్టుని నిత్య జేష్టుని తన్మ యాష్టుని గొల్వగా
భావం:
అరుణోదయ దృష్టిలా మెల్లగా ఆశల సృష్టిని కలిగించే దైవత్వం,
తప్పిపోయిన అడుగులవారినీ ప్రేమతో ఆదరించి నమ్మకం కలిగించేది.
యువతకు ఇష్టదైవమై, ఎల్లప్పుడూ శ్రేష్ఠతను ప్రసాదించేది.
తన్మయత్వంతో ఆరాధించిన వారికి కరుణావర్షమై,
కోరికలను నెరవేర్చే దృష్టిగా,
కన్న తండ్రిలా రక్షణనిచ్చి, తల్లిలా మమతను పంచేది ఆ పరాశక్తి.
****
వెలుగు రేఖలు జాతినందున వెల్లి విర్శియు కాలమై
విలువలన్నియు విద్యతీరుణ విశ్వముందున జ్ఞానమై
చలన ఆత్మలు తృప్తి చెందుచు జన్మ సార్ధత తన్మ మై
పలుకు దృష్టిని తీపి వృష్టిని పాఠ్య సృష్టిని జన్మమై
భావం :
వెలుగు రేఖలు జాతి అంతటా విస్తరించి కాలప్రవాహంగా మారాలి.
విలువలు విద్య ద్వారా విశ్వవ్యాప్తంగా జ్ఞానరూపంలో వికసించాలి.
చలించే ఆత్మలు తృప్తి పొందుతూ జన్మసార్థకతను అనుభవించాలి.
మన పలుకులు దృష్టిని ప్రసాదించి, తీపి వర్షంలా హృదయాలను తడిపి, సృష్టికి పాఠ్యమై నిలవాలి
****
ఉ. లేదను వర్షలేసమగు నేమని చెప్పెద కాలమాయగన్
శోధన తప్పదాబ్రతుకు సోద్యము తీరుగ యేమి మెప్పుగన్
సాధన సూన్యమైకళల సారము మేఘము తీరుయేయగున్
వాదన చుట్టుముట్టగతి వాక్కుల చల్లని వేడి గాలులే
భావం :
“లేదని” చెప్పే నిరాశల వర్షాలు వచ్చినా, అది కాలమాయలో భాగమే.
జీవితం అనేది ఎప్పటికీ ముగియని శోధన; అందులో నిజంగా ఏది మెప్పు పొందుతుందో చెప్పడం కష్టం.
సాధన లేకపోతే కళల సారం మేఘంలా చెదిరిపోతుంది, నిలకడ కోల్పోతుంది.
చివరకు వాదనలు మనిషిని చుట్టుముట్టి, మాటలు చల్లగానూ వేడిగానూ మారే గాలుల్లా అశాంతిని కలిగిస్తాయి.
*****
Comments
Post a Comment