సుశ్రుతులి శస్త్రచికిత్స - వాడిన పరికరాల గురించి !
...................................
సుశ్రుత వైద్య పరికరాలు మరియు ఆయన శస్త్రచికిత్సా విధానం అత్యంత వైవిధ్యమైనవి. నేటి ఆధునిక సాంకేతికతను ఆయన ఆ కాలంలోనే అందిపుచ్చుకున్నారు. BCE ఆరవ శతాబ్దంలో, ప్రాచీన భారతీయ శస్త్రవైద్యుడు, 'శస్త్రచికిత్స పితామహుడు' అయిన సుశ్రుతుడు వైద్య రంగానికి అపూర్వమైన సహకారాన్ని అందించారు. ఆయన రచించిన 'సుశ్రుత సంహిత' ప్రపంచ వైద్య చరిత్రలోనే నేటికీ అత్యంత విలువైన గ్రంథంగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ గ్రంథంలో శస్త్రచికిత్స పరికరాలను ప్రధానంగా రెండు వర్గాలుగా విభజించారు. అవి (1) యంత్రాలు - ఇవి మొద్దుగా వున్న (blunt) పరికరాలు. (2) శస్త్రాలు - ఇవి పదునైన (sharp) పరికరాలు. వీటితో పాటు 'ఉపయంత్రాలు' అనబడే సహాయక పరికరాలను కూడా సుశ్రుతుడు పేర్కొన్నారు.
మొత్తం 121 కంటే ఎక్కువ పరికరాలను వివరించిన సుశ్రుతుడు, ప్రతి పరికరం యొక్క నిర్దిష్ట ఉద్దేశ్యం, ఆకారం మరియు ఉపయోగించే పద్ధతిని శాస్త్రీయంగా నిర్వచించారు. ఆయన శస్త్రచికిత్స యంత్రాలను 101 రకాలుగా వర్గీకరించారు. శరీరంలోకి చొచ్చుకుపోయిన బాణాలు, ముళ్లు వంటి వస్తువులను తొలగించడానికి మరియు అంతర్గత అవయవాలను పరీక్షించడానికి ఇవి ఎంతో ఉపయోగపడేవి. సుశ్రుతుడు ఈ పరికరాల ఆకృతుల కోసం ప్రకృతిలోని జంతువులు మరియు పక్షుల నుండి స్ఫూర్తి పొందారు.
స్వస్తిక యంత్రాలు 24 రకాలుగా ఉండేవి. సింహాలు, పులులు మరియు కాకుల వంటి జంతువుల నోటి ఆకారంలో ఆయన వీటిని రూపొందించారు. ఇవి నేటి ఆధునిక ఫోర్సెప్స్ (Forceps)కు ప్రాతిపదిక అని చెప్పవచ్చు. సందంశ యంత్రాలు రెండు రకాలు, ఇవి నేటి ట్వీజర్స్ (Tweezers) వలె చర్మం, కండరాలు మరియు రక్తనాళాల వంటి శరీర భాగాలను సున్నితంగా పట్టుకోవడానికి ఉపయోగపడేవి. నాడీ యంత్రాలు ఇరవై రకాల గొట్టాలతో చేయబడ్డాయి మరియు ఇవి పైల్స్, ఫిస్టులా మరియు మూత్ర నాళాల చికిత్సలో ఉపయోగపడేవి. శలాకా యంత్రాలు ఇరవై ఎనిమిది రకాల సన్నని కడ్డీలతో తయారు చేయబడ్డాయి, ఇవి కంటి శుక్లాల తొలగింపు మరియు అగ్నికర్మ చికిత్స కోసం ఉపయోగించేవారు. తాళ యంత్రాలు చేప నోటి ఆకారంలో ఉండి, చెవులు మరియు ముక్కు రంధ్రాల చికిత్సకు ఉపయోగపడేవి.
చిన్న సూదులు, అయస్కాంతాలు, వేళ్లు వంటి సహజ పరికరాలను కూడా చికిత్సలో చేర్చడం సుశ్రుతుని సమగ్ర దృష్టికి నిదర్శనం. శస్త్రాలను (పదునైన పరికరాలు) ఆయన ఇరవై రకాలుగా వర్గీకరించారు. కోయడం, చీల్చడం మరియు గుచ్చడం వంటి పనులకు ఉపయోగించే ఈ పరికరాల తయారీలో ఉక్కు నాణ్యతకు సుశ్రుతుడు గొప్ప ప్రాముఖ్యతనిచ్చారు. 'వృద్దిపత్రం' నేటి స్కాల్పెల్ (Scalpel) ను పోలి ఉండేది. 'మండలాగ్రం' వృత్తాకారంలో ఉండి కణితులను తొలగించడానికి వాడేవారు. 'కుఠారిక' గొడ్డలి ఆకారంలో ఉండి రక్తస్రావం చికిత్సలో ఉపయోగించేవారు. శరీరంలోని వివిధ భాగాల చికిత్సకు అనుగుణంగా వంపు తిరిగిన మరియు మొద్దుబారిన పొడవైన సూదులను ఆయన రూపొందించారు.
పరికరాల నిర్వహణలో సుశ్రుతుడు అనుసరించిన పద్ధతులు ఆధునిక వైద్యశాస్త్రం కంటే ముందే ఆయన స్థాపించిన శాస్త్రీయ సూత్రాలు. పరికరాలను రాతిపై పదును పెట్టి, వెంట్రుకను నిలువుగా కోయడం ద్వారా వాటి పదునును పరీక్షించేవారు. అంటే, అవి వెంట్రుకను కూడా చీల్చగలిగేంత పదునుగా ఉండాలి. పరికరాలను మంటపై వేడి చేయడం లేదా మూలికా కషాయాలతో శుభ్రం చేయడం ద్వారా ఇన్ఫెక్షన్లను నివారించేవారు. ఇదే నేటి 'స్టెరిలైజేషన్' (Sterilization) పద్ధతికి మూలం. ఆయన విద్యార్థులకు శస్త్రచికిత్స మెళకువలను నేర్పడానికి గుమ్మడికాయలు, పుచ్చకాయలు వంటి కూరగాయలు మరియు తోలు సంచులపై శిక్షణ ఇచ్చేవారు. ఇది నేటి 'సర్జికల్ సిమ్యులేషన్ ట్రైనింగ్' వంటి పద్ధతి. సుశ్రుతుడు 'రైనోప్లాస్టీ' (ముక్కు పునర్నిర్మాణ పద్ధతి) ని కూడా వివరించారు. ఐరోపా వైద్యులు ప్లాస్టిక్ సర్జరీని ప్రాక్టీస్ చేయడానికి 2600 సంవత్సరాల ముందే ఆయన దీనిని విజయవంతంగా నిర్వహించారు. ఆధునిక శస్త్రచికిత్సలో ఉపయోగించే అనేక పరికరాల మూలాలు సుశ్రుతుడు వివరించిన డిజైన్లలో కనిపిస్తాయి. సుమారు రెండున్నర వేల సంవత్సరాల క్రితమే మానవ శరీర నిర్మాణ శాస్త్రంపై లోతైన అవగాహన పెంచుకుని, అత్యంత సున్నితమైన మరియు సంక్లిష్టమైన పరికరాలను రూపొందించడంలో సుశ్రుతుడు చూపిన మేధోసంపత్తి భారతీయ వైద్య విజ్ఞానానికి శాశ్వత వారసత్వంగా నిలుస్తుంది.
॥సేకరణ॥
................. జి బి విశ్వనాథ 9441245857 అనంతపురం.
Comments
Post a Comment